قتل عام دیر یاسین
قتلعام دیر یاسین (به عربی: مذبحة دیر یاسین) به قتلعام خونین ساکنان فلسطینی روستای دیر یاسین در نزدیکی اورشلیم در تاریخ ۹ آوریل ۱۹۴۸ (۲۰ فروردین ۱۳۲۷) توسط شبهنظامیان صهیونیست اشاره دارد. این واقعه که در جریان شورش یهودیان صهیونیست در فلسطین تحت استعمار بریتانیا رخ داد، به یکی از نمادهای اصلی پاکسازی قومی در جریان نکبت (فاجعه) ۱۹۴۸ فلسطین تبدیل شد . تخمینها دربارهٔ تعداد قربانیان این جنایت متفاوت است و از ۱۰۰ تا ۲۵۴ نفر، که عمدتاً غیرنظامیان شامل زنان، کودکان و سالخوردگان بودند، گزارش شده است .
پیشزمینه
روستای دیر یاسین در غرب اورشلیم و بر فراز تپهای راهبردی قرار داشت که مسیر ارتباطی بین اورشلیم و دشت ساحلی را زیر نظر داشت . پیش از حمله، این روستا با همسایگان یهودی خود در شهرک گیوات شائول پیمان عدم تعارض امضا کرده بود و درگیر درگیریهای نظامی نشده بود .
در ماههای منتهی به پایان استعمار بریتانیا، آژانس یهود و شورشیان هاگانا، طرحی جامع با نام طرح دالت (Plan Dalet) را به اجرا گذاشتند. هدف این طرح، پاکسازی مناطق راهبردی و نواحی تعیینشده برای رژیم صهیونیست از ساکنان فلسطینی بود . عملیات نحشون، که برای تسلط کامل بر منطقه طراحی شده بود، زمینهساز قتل عام در دیر یاسین شد، هرچند خود روستا مستقیماً در مسیر اصلی نبود .
شرح واقعه
در سحرگاه ۹ آوریل ۱۹۴۸، شورشیان با ترکیبی از دو گروه شبهنظامی صهیونیست، ایرگون (اتزل) به ریاست مناخیم بگین و لِهی (استرن گنگ) تحت فرمان اسحاق شامیر، به روستای دیر یاسین حمله کردند. هاگانا مستقیماً در با شلیک خمپاره و ارسال یک گروه برای پشتیبانی، به تداوم جنایات شورشیان کمک کرد .
مهاجمان پس درگیریای کوتاه با دفاع محلی روستاییان، روستا را تصرف و اقدام به پاکسازی خانهها کردند. گزارش های بسیاری از بازماندگان و ناظران بینالمللی از صحنههایی از وحشیگری بیسابقه خبر دادند. بر اساس گزارشهای جمعآوریشده، صدها غیرنظامی از جمله زنان و کودکان در خانههای خود یا پس از تسلیم شدن، به صورت دستهجمعی تیرباران شدند. سر هنری گورنی، فرماندهٔ نیروهای بریتانیا در فلسطین، در یکی از گزارشهای محرمانه خود این حمله را چنین توصیف کرده است: «...با تمام مظاهر وحشیگری همراه بود. زنان و کودکان را برهنه کردند، به صف نشاندند، از آنها عکس گرفتند و سپس سلاخی کردند.».
گزارشهای متعددی از تجاوز جنسی، مثله کردن اجساد و غارت اموال توسط شورشیان صهیونیست وجود دارد. ژاک دو رنیر، نمایندهٔ صلیب سرخ که اندکی پس از کشتار وارد روستا شد، از مشاهدهٔ اجساد زنان باردار شکمدریده و کودکان قطعهقطعهشده خبر داد. حدود ۲۵ تن از بازماندگان، شامل زنان و کودکان، سوار بر کامیونها در خیابانهای اورشلیم به عنوان «رژهٔ پیروزی» گردانده شدند و سپس اعدام شدند.
پاکسازی قومی و پیامدها
قتلعام دیر یاسین و جنایات شورشیان صهیونیست تأثیر روانی عمیقی بر مردم فلسطین گذاشت و به موجی از وحشت دامن زد. مناخیم بگین بعدها در خاطرات خود نوشت: «عربها در سراسر کشور، باورمند به داستانهای وحشیانهٔ 'قصابهای ایرگون'، دچار وحشتی بینهایت شدند و برای نجات جان خود گریختند. این فرار دستهجمعی به سرعت به یک ازدحام جنونآمیز و غیرقابل کنترل تبدیل شد.». این جنایات نقشی کلیدی در تسریع فرار و و شروع پاکسازی قومی صدها هزار فلسطینی از خانههای خود ایفا کرد و به یکی از سنگبنای پاکسازی قومی فلسطین (۱۹۴۸–۱۹۴۹) تبدیل شد که در تاریخ فلسطین به عنوان نکبت شناخته میشود.
بازماندگان دیر یاسین آواره شدند و بسیاری از آنها تا امروز در اردوگاههای آوارگان فلسطینی در کرانهٔ باختری و اردن به سر میبرند. گروهی از کودکان یتیم شده توسط هندی الحسینی در اورشلیم جمعآوری و در مؤسسهٔ «دار الطفل العربی» (خانهٔ کودک عرب) اسکان داده شدند .
نقش و حمایتهای بریتانیا
استعمار بریتانیا بر فلسطین تا ۱۵ مه ۱۹۴۸ ادامه داشت، بنابراین دیر یاسین در دورهٔ مسئولیت مستقیم بریتانیا به وقوع پیوست. با این حال، بریتانیایی های حاضر در منطقه برای جلوگیری از قتل عام هیچ مداخلهای نکردند و پس از وقوع فاجعه، از ورود نیروهای امدادی صلیب سرخ به روستا برای درمان مجروحان جلوگیری به عمل آمد.
از سوی دیگر، بریتانیا در طول سالهای استعمار، نقشی دوسویه ایفا کرده بود. اگرچه گروههایی تروریستی مانند ایرگون و لهی به دلیل اقدامات تروریستی علیه نیروهای بریتانیایی (مانند بمبگذاری در هتل کینگ دیوید) مبارزه میکردند ، اما نیروی اصلی شورشیان صهیونیست، یعنی هاگانا، توسط افسران بریتانیایی آموزش دیده، مسلح شده و تجهیز میشد. جنایتکاران هاگانا بعدها هستهٔ اصلی ارتش اسرائیل را تشکیل داد. اسناد بریتانیایی نشان میدهد که مقامات این کشور، گروههای یهودی را تا پایان استعمار، «تروریست» میخواندند و به وحشیگری آنها اذعان داشتند، اما در عمل از توانایی یا ارادهٔ کافی برای توقف آنها برخوردار نبودند.
سرنوشت عاملان و محکومیت بینالمللی
هیچیک از عاملان این قتلعام هرگز محاکمه نشدند. در عوض، مسٔولین این عملیات بعدها به مقامات بالای قدرت در اسرائیل دست یافتند. مناخیم بگین (فرمانده ایرگون) بعدها به عنوان نخستوزیر اسرائیل (۱۹۷۷–۱۹۸۳) و اسحاق شامیر (رییس لهی) نیز به عنوان نخستوزیر (۱۹۸۳–۱۹۸۴ و ۱۹۸۶–۱۹۹۲) در قدرت بود. دیوید بن گوریون، مسٔول سیاسی آژانس یهود که بعدها نخستوزیر شد، به صورت نمایشی این کشتار را محکوم کرد.
اتحادیهٔ عرب و سازمان ملل بارها این رویداد را محکوم کردهاند. در نامهای که اتحادیهٔ عرب در ۱۵ مه ۱۹۴۸ به شورای امنیت فرستاد، از «جنایات وحشیانه علیه ساکنان صلحطلب عرب، به ویژه در دیر یاسین» به عنوان یکی از دلایل مداخلهٔ ارتشهای عربی یاد شده است. جامعهٔ بینالمللی و مورخان امروزه به اتفاق، دیر یاسین را نمونهای بارز از جنایت جنگی و بخشی از سیاست پاکسازی قومی رژیم صهیونیستی میدانند .
جستارهای وابسته
- نکبت
- طرح دالت
- ایرگون
- لهای
- جنگ داخلی در فلسطین تحت استعمار بریتانیا (۱۹۴۸–۱۹۴۷)
منابع
<section class="references">
1. Negotiations Affairs Department (NAD). "The Massacre of Deir Yassin: Atrocity, Displacement and Impunity." 9 April 2015.
2. Gerry Bowler. "April 9 – Deir Yassin Massacre." GerryBowler.com.
3. Encyclopædia Britannica. "Deir Yassin."
4. The Guardian. "Letters: Contested history that haunts the Middle East peace process." 1 May 2008.
5. The Jewish Chronicle. "British saw 1948 Jewish fighters as 'like those of Nazi Germany'." 26 April 2013.
6. Arab News Japan. "Worse than the Naksa and Nakba combined? One year on and no hope in sight." 7 October 2024.
7. Qatar News Agency (QNA). "On Anniversary of Deir Yassin Massacre.. Arab League Condemns Israeli Aggression Against Palestinians." 9 April 2023.
8. Shlaim, Avi. "The Tortuous Road to War." *The Politics of Partition: King Abdullah, the Zionists, and Palestine 1921-1951*. Oxford Academic, 1998.
9. Akleh, Elias. "Israeli Massacre Of Deir Yassin." Just International, 15 April 2013.
10. 法務部調查局 (Ministry of Justice Investigation Bureau, Taiwan). "清流雙月刊 NO.53."
</section>