حافظ سعید
حافظ سعید ادیب فلسطینی و از تلاشگران و خدمتگزاران صحنه خدمات عمومی است که در زمان جمال پاشا به اعدام محکوم شد ولی در زندان درگذشت. وی در شهر غزه از خانوادهای مراکشی الاصل که چند قرن قبل به فلسطین آمده بودند به دنیا آمد. در دوران کودکی پدرش فوت نمود و تحت تکفل برادرش مصطفی بک سعید قرار گرفت.
زندگی و پیشه
حافظ سعید علوم مختلف را فرا گرفت تا اینکه در زمان خود ادیب و شاعری معروف شد و عهده دار فرمانداری رمله از توابع استان قدس و بیتلحم و سپس شهر بنی صعب در طولکرم گردید.
هنگامی که اختلافات شدید بین راهبان کلیسای مهد در بیتلحم بر سر چگونگی و نحوه حقوق طوایف مسیحی روی داد وی از سوی حکومت عثمانی، مأمور حل اختلاف طوایف مسیحی و تعیین و تکلیف حقوق هر طایفه شد لذا به سمت فرماندار بیتلحم تعیین گردید که طی آن گزارشی کامل ارائه و در آن حقوق هر طایفه را مشخص کرد و سپس عهدهدار مدیریت و حمایت مذاهب در دبار شد. سپس استعفا داد و به یافا برگشت و بهعنوان رئیس دادگاه بازرگانی منصوب و سپس دوباره بهعنوان عضو در شورای اداره یافا انتخاب شد.
در اثر انقلاب اعرابی پاشا در مصر که یافا از طریق دریا به آن متصل شد دولت یافا به او وکالت یافا را داد و بعد از پایان جنبش اعرابی بهعنوان شهردار یافا تعیین شد.
در سال 1908 به عنوان نماینده بیت المقدس در مجلس نمایندگان عثمانی انتخاب شد و در پارلمان از دولت عثمانی خواست که زبان عربی را زبان رسمی کشور قرار دهد.
در سال 1913 هنگامیکه در بیروت بود لایحه ای اصلاحی برای نخست وزیر و وزیر کشور در آستانه فرستاد و ضمن آن از او خواسته بود تا بهسرعت طبق لایحه اصلاحی در فلسطین که تنها راه علاج حیات آن است در صدد اصلاح و رفع مشکلات آن برآید.
عده ای نیز از آنها دریافت کرد اما هرگز در مقام عمل برنیامد. حافظ سعید اقدام به چاپ نقطه نظرات اصلاحی خود و انتقاد از سوءرفتار دولت در روزنامه الحقیقه بیروت نمود و دولت را به بی اعتنایی به زبان عربی که زبان قرآن و زبان اکثریت مردم است متهم نمود. به حزب مرکزیت اداری که خواستار حفظ حقوق و زبان اعراب بود پیوست در سال 1913 به عنوان معتمد حزب در یافا انتخاب شد.
در سال 1915 حافظ سعید بعد از دستگیری توسط حاکم سوری و فرمانداری ارتش چهارم احمد جمال پاشا به همراه دوستانش به دادگاه آورده شد و در آنجا بعد از اظهار بیانات و مواضع محکمی به اعدام محکوم گردید لیکن بعد از اعدامِ اولین گروه از دوستانش در (21 اوت 1915)، حکم اعدام وی به زندان ابد تبدیل شد اما در ماه سپتامبر سال 1915 در زندان درگذشت و مخفیانه به خاکسپرده شد. محل دفن وی زندان نوز نیز نامعلوم است.