نبیه مصطفی بری
نبیه مصطفی بری (زادۀ ۲۸ ژانویه ۱۹۳۸ میلادی / ۸ بهمن ۱۳۱۶ خورشیدی)، سیاستمدار برجسته، حقوقدان و یکی از بانفوذترین چهره‌های سیاسی لبنان در تاریخ معاصر است. او از ۲۰ اکتبر ۱۹۹۲ تاکنون ریاست مجلس نمایندگان لبنان را بر عهده دارد و با بیش از سه دهه حضور مداوم در رأس قوه مقننه، یکی از دیرپاترین رؤسای پارلمان در جهان به شمار می‌رود. بری همچنین از آوریل ۱۹۸۰ و در پی ناپدید شدن امام موسی صدر، رهبری «جنبش امل» (از احزاب اصلی جامعه شیعه لبنان) را بر عهده دارد.
او در دوران جنگ داخلی لبنان نقشی محوری در صحنه نظامی و سیاسی ایفا کرد و پس از انعقاد «پیمان طائف» (۱۹۸۹)، به معمار اصلی بازسازی نهادهای قانون‌گذاری لبنان و میانجی کلیدی در بحران‌های سیاسی، تشکیل دولت‌ها و مصالحه‌های ملی تبدیل شد. بر اساس پیمان میثاق ملی لبنان، کرسی ریاست پارلمان به شیعیان اختصاص دارد که بری آن را در هفت دوره متوالی حفظ کرده است.
زندگینامه
دوران کودکی و خانواده
نبیه بری در ۲۸ ژانویه ۱۹۳۸ در شهر فری‌تاون، پایتخت سیرالئون متولد شد؛ جایی که پدرش، حاج مصطفی بری، از تجار شناخته‌شده در زمینه تجارت الماس و کالا در غرب آفریقا بود. خانواده او اصالتاً اهل شهرک «تبنین» در منطقه جبل عامل (استان نبطیه در جنوب لبنان) بودند. او در دوران کودکی به همراه خانواده به لبنان بازگشت و تحصیلات ابتدایی را در تبنین به پایان رساند.
تحصیلات و ورود به وکالت
بری دوره متوسطه را در شهرهای بنت‌جبیل و صور گذراند و دیپلم خود را از دبیرستان‌های «المقاصد» و «سِگِس» (Collège de la Sagesse) در بیروت دریافت کرد. سپس وارد دانشکده حقوق دانشگاه دولتی لبنان شد و در سال ۱۹۶۳ میلادی به عنوان رتبه اول، مدرک کارشناسی حقوق را اخذ نمود.
او در دوران دانشجویی ریاست اتحادیه سراسری دانشجویان لبنان را به دست آورد و کنفرانس‌های دانشگاهی و سیاسی گوناگونی را رهبری کرد. وی برای ادامه تحصیلات تکمیلی راهی فرانسه شد و در دانشگاه سوربن پاریس مدرک تخصصی حقوق (D.E.S) را دریافت کرد و پس از بازگشت به لبنان، به عنوان وکیل در دادگاه‌های استیناف مشغول به کار شد.
همراهی با امام موسی صدر و تأسیس جنبش امل
بری در اوایل دهه ۱۹۶۰ با امام موسی صدر آشنا شد و به حلقه نزدیکان و یاران اصلی وی در بنیان‌گذاری «جنبش محرومان» پیوست. با آغاز جنگ داخلی لبنان در سال ۱۹۷۵، او در تأسیس شاخه نظامی این جنبش به نام «افواج المقاومة اللبنانیة» (امل) نقش داشت و به عنوان مسئول امور حقوقی و سیاسی تشکیلات فعالیت کرد.
پس از ناپدید شدن مشکوک امام موسی صدر در لیبی در اوت ۱۹۷۸ و استعفای حسین الحسینی، نبیه بری در آوریل ۱۹۸۰ به عنوان رهبر جنبش امل انتخاب شد؛ موقعیتی که از آن زمان تا کنون با تأیید مکرر در کنگره‌های عمومی حزب در اختیار او بوده است.
نقش‌آفرینی در جنگ داخلی و کابینه‌های وزارتی
در خلال سال‌های پرتنش جنگ داخلی لبنان (به‌ویژه انتفاضه ۶ فوریه ۱۹۸۴ در بیروت غربی و لغو توافق‌نامه ۱۷ مه با اسرائیل)، بری جایگاه امل را به یکی از ارکان موازنه قدرت تبدیل کرد. او در فاصله سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۲ در کابینه‌های مختلف لبنان تصدی وزارتخانه‌های متعددی از جمله «دادگستری»، «منابع آب و برق» و «امور جنوب» را بر عهده داشت.
ریاست مجلس نمایندگان (۱۹۹۲ – تاکنون)
پس از تصویب «پیمان طائف» و برگزاری نخستین انتخابات پارلمانی پس از جنگ داخلی، نبیه بری در ۲۰ اکتبر ۱۹۹۲ با رأی قاطع ۱۰۵ نماینده از ۱۲۴ نفر، به عنوان رئیس مجلس نمایندگان لبنان برگزیده شد.
دوره‌های هفت‌گانه ریاست وی بر پارلمان عبارتند از:
1. دوره اول (۱۹۹۲): انتخاب با ۱۰۵ رأی از ۱۲۴ نماینده
2. دوره دوم (۱۹۹۶): انتخاب با ۱۲۲ رأی از ۱۲۶ نماینده
3. دوره سوم (۲۰۰۰): انتخاب با ۱۲۴ رأی از ۱۲۶ نماینده
4. دوره چهارم (۲۰۰۵): انتخاب با ۹۰ رأی از ۱۲۸ نماینده
5. دوره پنجم (۲۰۰۹): انتخاب با ۹۰ رأی از ۱۲۷ نماینده
6. دوره ششم (۲۰۱۸): انتخاب با ۹۸ رأی از ۱۲۸ نماینده
7. دوره هفتم (۲۰۲۲): انتخاب در ۳۱ مه ۲۰۲۲ با ۶۵ رأی از ۱۲۸ نماینده
وی به عنوان رئیس پارلمان، ریاست «اتحادیه مجالس کشورهای اسلامی» و «اتحادیه بین‌المجالس عربی» را نیز در دوره‌های گوناگون عهده‌دار بوده است.
جایگاه و خط‌مشی سیاسی
- ملی‌گرایی و همزیستی طایفه‌ای: بری مدافع اجرای کامل پیمان طائف، الغای تدریجی طایفه‌گرایی سیاسی در ساختار قدرت، و تشکیل مجلس سنای مستقل بر اساس قانون اساسی است.
- مقاومت در برابر اسرائیل: وی جنوب لبنان را خط مقدم مقاومت دانسته و بر آزادسازی کامل مزارع شبعا و تپه‌های کفرشوبا تأکید دارد و امل را مکمل مقاومت در دفاع از حاکمیت ملی می‌شمارد.
- پل ارتباطی و میانجی بحران‌ها: به دلیل روابط هم‌زمان با گروه‌های مختلف لبنانی (از حزب‌الله تا احزاب مسیحی و اهل سنت) و دولت‌های منطقه‌ای (به‌ویژه سوریه، مصر، ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس)، بری به «استاد مانور و تعادل سیاسی» در لبنان شهرت یافته است.
منابع
1. پورتال رسمی مجلس نمایندگان لبنان (Lebanese Parliament Official Site)، بخش بیوگرافی رسمی رئیس پارلمان: CV President Berri.
2. خبرگزاری رویترز (Reuters)، گزارش «Lebanese parliament re-elects Nabih Berri as speaker for 7th term»، تاریخ ۳۱ مه ۲۰۲۲.
3. وبگاه میدل ایست آی (Middle East Eye)، پروفایل اختصاصی «Who is Nabih Berri, the veteran Lebanese politician?»، ۲۰۲۲.
4. روزنامه لوموند (Le Monde)، گزارش تحلیلی «Nabih Berri, l’inamovible président du Parlement libanais»، ۲۰۲۲.
5. خبرگزاری العالم، «زندگینامه و کارنامه سیاسی نبیه بری؛ هفت دوره ریاست پارلمان»، خرداد ۱۴۰۱.
6. دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica)، مدخل «Nabih Berri»، بازیابی ۲۰۲۴.