شیخ نبیل یحیی قاووق
شیخ نبیل یحیی قاووق (۲۰ مه ۱۹۶۴ –۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴)، روحانی برجسته شیعه، سیاستمدار و از رهبران حزب‌الله لبنان بود.
قاووق برای سال‌های متمادی در جایگاه‌های سیاسی، مذهبی و اجرایی حزب‌الله فعالیت کرد. او از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰ به عنوان مسئول منطقه جنوب لبنان خدمت نمود و نقشی مهم در هماهنگی‌های مدنی و نظامی طی دوره آزادسازی جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ و همچنین جنگ ۳۳ روزه (۲۰۰۶) ایفا کرد. پس از آن، وی به عنوان معاون رئیس شورای اجرایی و سپس عضو شورای مرکزی حزب‌الله منصوب شد.
او در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ (یک روز پس از ترور و شهادت سید حسن نصرالله)، در جریان موج حملات هدفمند نیروی هوایی ارتش اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت به شهادت رسید.
زندگینامه
کودکی و خانواده
نبیل قاووق در ۲۰ مه ۱۹۶۴ میلادی در روستای «عَبّا» (Ebba) از توابع شهرستان نبطیه در جنوب لبنان در خانواده‌ای مذهبی به دنیا آمد. او دوران نوجوانی را در فضای پرالتهاب جنوب لبنان، حملات مکرر مرزی اسرائیل و در نهایت تهاجم گسترده سال ۱۹۸۲ سپری کرد.
تحصیلات حوزوی
قاووق پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی، جهت فراگیری علوم دینی عازم حوزه علمیه قم در ایران شد. او حدود یک دهه در قم اقامت داشت و سطوح عالی دروس فقه، اصول، کلام و فلسفه اسلامی را نزد استادان برجسته حوزوی گذراند. وی علاوه بر زبان عربی، به زبان فارسی نیز تسلط یافت.
آغاز فعالیت در حزب‌الله
پس از تأسیس رسمی حزب‌الله در سال ۱۹۸۲، قاووق به این جریان پیوست و هم‌زمان با تحصیلات حوزوی، در بخش‌های فرهنگی، تبلیغی و هماهنگی‌های اداری مقاومت اسلامی به ایفای نقش پرداخت. با پایان تحصیلات و بازگشت به لبنان، به دلیل توانمندی در سخنوری و مدیریت سازمانی، مسئولیت‌های اداری و سیاسی در حزب‌الله را پذیرفت.
دوران مسئولیت‌ها و اوج فعالیت
مسئول حزب‌الله در جنوب لبنان (۱۹۹۵–۲۰۱۰):
در حساس‌ترین سال‌های تاریخ معاصر جنوب لبنان، قاووق مسئولیت بخشی از حزب‌الله در این منطقه استراتژیک را بر عهده داشت. او مسئول مدیریت روابط اجتماعی، سازمان‌دهی امور خانواده‌های شهدا و هماهنگی نهادهای خدماتی در زمان عقب‌نشینی ارتش اسرائیل در ماه مه ۲۰۰۰ و نیز بازسازی پس از جنگ ژوئیه ۲۰۰۶ (جنگ ۳۳ روزه) بود.
معاونت شورای اجرایی و عضویت در شورای مرکزی:
از سال ۲۰۰۹–۲۰۱۰، قاووق به سمت معاون رئیس شورای اجرایی حزب‌الله (تحت نظارت سید هاشم صفی‌الدین) منصوب شد و بعداً به عضویت دائم «شورای مرکزی» حزب الله درآمد.
تحریم‌های بین‌المللی:
در اکتبر سال ۲۰۲۰، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده (OFAC)، نام نبیل قاووق را به بهانه نقش تشکیلاتی مؤثر در هدایت فعالیت‌های حزب‌الله در فهرست تحریم‌ها (SDGT) قرار داد.
شهادت
در روز شنبه ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ (۷ مهر ۱۴۰۳)، تنها یک روز پس از حمله هوایی سنگین ارتش اسرائیل که به شهادت سید حسن نصرالله منجر شد، جنگنده‌های ارتش اسرائیل ساختمانی مسکونی را در محله الشیاح در ضاحیه جنوبی بیروت مورد هدف قرار دادند. ارتش اسرائیل اعلام کرد که شیخ نبیل قاووق، مسئول واحد امنیت پیشگیرانه و از فرماندهان حزب‌الله، هدف این حمله بوده است. روز بعد، حزب‌الله لبنان با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شهادت وی با عنوان «شهید علی طریق القدس» را اعلام کرد.
دستاوردها و میراث
افتخارات و جایگاه
- عضویت عالی در شورای مرکزی حزب‌الله لبنان و هیئت تصمیم‌گیری سیاسی-اجتماعی مقاومت اسلامی حزب‌الله.
- سخنگو و نظریه‌پرداز خط‌مشی‌های عقیدتی و سیاسی مقاومت در رسانه‌های جهان عرب.
آثار و خدمات
- توسعه شبکه‌های حمایتی، خدمات درمانی و عمرانی نهادهای وابسته به شورای اجرایی حزب‌الله در مناطق محروم جنوب لبنان.
- سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و مقالات متعدد در نشریات حوزوی و سیاسی پیرامون نظریه ولایت فقیه، مقاومت و وحدت اسلامی.
تأثیر و تحلیل
شیخ نبیل قاووق یکی از بارزترین چهره‌های رسانه‌ای و تبیینی حزب‌الله بود که همواره در خطبه‌های جمعه و راهپیمایی‌ها مواضع سیاسی و راهبردی حزب الله را تبیین می‌کرد. شهادت او در کنار فرماندهان شاخه نظامی، بخشی از راهبرد آسیب رساندن به بدنه رهبری فکری و سیاسی حزب‌الله در سپتامبر ۲۰۲۴ ارزیابی شد.
منابع
1. خبرگزاری آسوشیتدپرس (Associated Press)، «Who were the Hezbollah leaders killed over the past week?»، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۴.
2. پایگاه دانشنامه ویکی‌شیعه، مدخل زندگینامه «نبیل قاووق»، بازیابی‌شده در سپتامبر ۲۰۲۴.
3. وبگاه رسمی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده (US Department of the Treasury)، بیانیه تحریم اعضای شورای اجرایی حزب‌الله لبنان، اکتبر ۲۰۲۰.
4. شبکه تلویزیونی المنار، بیانیه رسمی حزب‌الله پیرامون شهادت شیخ نبیل قاووق، ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴.