فؤاد علی شکر
فؤاد علی شُکُر مشهور به «سیّد محسن» (۱۹۶۱ – ۲۰۲۴ م)، فرمانده بلندپایه حزب‌الله لبنان، مشاور ارشد نظامی سید حسن نصرالله و رئیس شورای جهاد بود. او به عنوان «معمار توان موشکی نقطه‌زن» و استراتژیست ارشد تسلیحاتی مقاومت اسلامی شناخته می‌شد.
فؤاد شکر از بنیان‌گذاران هسته اولیه مقاومت اسلامی در بیروت در سال ۱۹۸۲ و یار دیرین شهید عماد مغنیه بود. پس از شهادت مغنیه در سال ۲۰۰۸ و مصطفی بدرالدین در سال ۲۰۱۶، وی مسئولیت هدایت کلان عملیات، تسلیحات پیشرفته، پدافند هوایی و ساختار بازدارندگی راهبردی حزب‌الله را بر عهده گرفت. شهادت او در ژوئیه ۲۰۲۴ در ضاحیه بیروت، نقطه عطفی در تصاعد نبرد میان حزب‌الله و ارتش رژیم اسرائیل قلمداد شد.
زندگی نامه
فؤاد شکر در روستای تاریخی و استراتژیک «النبی شیث» در دره بقاع به دنیا آمد؛ زادگاهی که پایگاه انقلابیون اولیه شیعه در لبنان و مدفن شهید سید عباس موسوی (دومین دبیرکل حزب‌الله) است.
- همکاری اولیه با امام موسی صدر: در نوجوانی جذب اندیشه‌های انقلابی و سازمان «امل» به رهبری امام موسی صدر و دکتر مصطفی چمران شد.
- تهاجم ۱۹۸۲ اسرائیل: با اشغال جنوب لبنان و بیروت توسط ارتش اسرائیل در تابستان ۱۹۸۲، فؤاد شکر همراه با حلقه‌ای کوچک از جوانان مذهبی (ازجمله عماد مغنیه، ابراهیم عقیل و مصطفی بدرالدین) در محله‌های ضاحیه جنوبی و ورودی‌های بیروت به مقابله مسلحانه با تانک‌های اسرائیلی (به‌ویژه در نبرد مشهور «خلده») پرداخت.
- تأسیس حزب‌الله: وی از مؤسسان اصلی شاخه نظامی مستقل حزب‌الله در پادگان‌های جنتا در بعلبک بود و در تدوین نخستین منشورهای عملیاتی مقاومت اسلامی مشارکت داشت.
نقش‌های راهبردی و ستادی
۱. پرونده بیروت غربی و دهه ۱۹۸۰
در سال‌های دهه ۱۹۸۰، شکر نقش تعیین‌کننده‌ای در شبکه نظامی مخفی مقاومت داشت.
۲. آزادسازی سال ۲۰۰۰ و نبرد ۳۳ روزه (۲۰۰۶)
- در دهه ۱۹۹۰، وی ارتقای سامانه‌های ارتباطی و هماهنگی ستادی یگان‌ها را پی‌ریزی کرد.
- در جنگ تموز ۲۰۰۶، شکر مسئولیت بخش فرماندهی حملات، لجستیک و تسلیحات ویژه را بر عهده داشت و در کنار عماد مغنیه هدایت اتاق عملیات جنگ را انجام می‌داد. هدف قرار گرفتن ناوچه پیشرفته «ساعر ۵» نیروی دریایی رژیم اسرائیل از شاهکارهای تسلیحاتی تحت مدیریت این بخش بود.
۳. معمار «پروژه موشک‌های نقطه‌زن» (Precision-Guided Missiles)
بزرگ‌ترین و راهبردی‌ترین میراث نظامی فؤاد شکر، تجهیز مقاومت به موشک‌های نقطه‌زن بالستیک و کروز بود:
- او برنامه تبدیل راکت‌های معمولی به موشک‌های با دقت میلی‌متری را شخصاً مدیریت کرد؛ طرحی که ارتش اسرائیل آن را جدی‌ترین تهدید وجودی علیه تأسیسات حیاتی و زیرساخت‌های خود در عمق فلسطین اشغالی ارزیابی می‌کرد.
- علاوه بر موشک، او یگان‌های پهپادی برد بلند و سامانه‌های پدافند هوایی دوش‌پرتاب و زمین‌به‌هوا را در سازمان رزم حزب‌الله ادغام کرد.
۴. نبرد در سوریه و حمایت منطقه‌ای
از سال ۲۰۱۲، شکر به عنوان استراتژیست ارشد در اتاق عملیات مشترک مقاومت در دمشق حضور یافت و در برنامه‌ریزی نبردهای سرنوشت‌ساز علیه گروه‌های تکفیری و بازپس‌گیری مرزهای لبنان و سوریه نقش داشت.
پیگرد بین‌المللی و ادعاهای ایالات متحده
- لیست سیاه تروریسم: وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۵ نام فؤاد شکر را در فهرست تروریست‌های ویژه جهانی قرار داد.
- جایزه ۵ میلیون دلاری: وزارت امور خارجه آمریکا ذیل برنامه «پاداش برای عدالت»، جایزه‌ای به ارزش ۵ میلیون دلار برای افشای هویت یا محل اختفای او تعیین کرد.
عملیات ترور و شهادت (۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴)
با بالا گرفتن تبادل آتش در مرزهای شمالی پس از اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل در پی حادثه اصابت راکت به زمین فوتبال مجدل شمس در بلندی‌های جولان (که حزب‌الله هرگونه دست داشتن در آن را رسماً رد کرد)، تصمیم به پاسخی مستقیم گرفت:
- حمله هوایی به ضاحیه: در شامگاه سه‌شنبه ۹ مرداد ۱۴۰۳ (۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴)، جنگنده‌های ارتش اسرائیل ساختمانی مسکونی موسوم به «ساختمان الربیع/الرباط» در مجاورت بیمارستان بهمن در منطقه حارة حریک را با چند فروند موشک هدف قرار دادند.
- شهادت فرمانده و غیرنظامیان: در این حمله طبقات بالای ساختمان فرو ریخت و فؤاد شکر به همراه ۵ غیرنظامی دیگر (از جمله دو کودک) به شهادت رسیدند. پیکر وی پس از ساعت‌ها آواربرداری کشف شد.
- واکنش سید حسن نصرالله: سید حسن نصرالله در مراسم تشییع وی نطقی تاریخی ایراد کرد و گفت: «اسرائیل با ترور سید محسن از تمام خطوط قرمز عبور کرد. ما اکنون در یک نبرد سراسری و فراگیر هستیم، نه صرفاً یک جبهه پشتیبانی.»
- حزب‌الله حدود یک ماه بعد در عملیاتی به نام «عملیات اربعین»، مقر مرکزی یگان اطلاعاتی ۸۲۰۰ اسرائیل در پایگاه «گلیلوت» در حومه تل‌آویو را به عنوان انتقام خون فؤاد شکر هدف تهاجم موشکی و پهپادی قرار داد.
منابع
1. بیانیه رسمی مقاومت اسلامی حزب‌الله لبنان (اوت ۲۰۲۴): کتابچه مستند سیره جهادی و زندگی‌نامه نظامی شهید فؤاد شکر (سیّد محسن).
2. پایگاه «پاداش برای عدالت» وزارت امور خارجه آمریکا (U.S. Rewards for Justice): پرونده تروریستی و بیوگرافی فؤاد شکر.
3. مستندها و گزارش‌های المیادین و المنار (اوت ۲۰۲۴): تبیین نقش سید محسن در پرونده موشک‌های نقطه‌زن.
4. اندیشکده مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS): تحلیل پیامدهای ترور بلندپایه‌ترین مغز نظامی حزب‌الله.