علی عبد المنعم کرکی
علی عبد المنعم کرکی مشهور به «حاج ابوالفضل» (۱۹۶۲ – ۲۰۲۴ م)، از فرماندهان نظامی حزب‌الله لبنان، عضو «شورای جهاد» و فرمانده جبهه جنوب (مسئولیت کلیه یگان‌ها و خطوط دفاعی-هجومی در مرز با فلسطین اشغالی) بود.
وی در کنار فرماندهان نامداری چون فواد شکر، عماد مغنیه و ابراهیم عقیل، ستون فقرات شبکه دفاعی و توانمندی‌های موشکی و زمینی حزب‌الله را پایه‌گذاری کرد. با آغاز نبرد «طوفان‌الاقصی» و فعال شدن جبهه پشتیبانی جنوب لبنان در اکتبر ۲۰۲۳، کرکی مدیریت کلان و میدانی تمامی محورهای عملیاتی در برابر ارتش اسرائیل را عهده‌دار بود. پس از شهادت فواد شکر و ابراهیم عقیل، او عملاً برجسته‌ترین فرمانده عملیاتی حاضر در صحنه به شمار می‌رفت که سرانجام در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴ در بمباران مقر مرکزی حزب‌الله، در جوار دبیرکل حزب‌الله، شهید سید حسن نصرالله، به شهادت رسید.
زندگی نامه
علی کرکی در روستای «عین‌بوسوار» در منطقه کوهستانی إقلیم التفاح در جنوب لبنان متولد شد؛ منطقه‌ای که بعدها در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به مهم‌ترین دژ دفاعی و میدان رویارویی مستقیم با اشغالگران اسرائیلی و ارتش جنوب لبنان (لحدی‌ها) تبدیل گشت:
- ورود به صفوف مقاومت: او از سال‌های اولیه نوجوانی و هم‌زمان با تأسیس جنبش مقاومت اسلامی پس از تهاجم ۱۹۸۲ ارتش اسرائیل، به حزب‌الله پیوست.
- تخصص در جبهه جنوب: تمرکز تخصصی او بر طراحی خطوط دفاع متحرک، جنگ چریکی در دره‌ها و تپه‌های ناهموار جنوب لبنان و شبکه‌سازی استحکامات بومی بود.
- آزادسازی جنوب (۲۰۰۰): در جریان نبردهای فرسایشی دهه ۱۹۹۰، کرکی از مغزهای متفکر عملیات‌های غافلگیرانه علیه پایگاه‌های اشغالگران در باریکه مرزی بود و در پیروزی مه ۲۰۰۰ و عقب‌نشینی ارتش رژیم اسرائیل از جنوب نقشی محوری ایفا کرد.
نقش‌های کلیدی نظامی و استراتژیک
۱. جنگ تموز (جنگ ۳۳ روزه ۲۰۰۶)
در جریان جنگ تابستان ۲۰۰۶، کرکی یکی از اضلاع فرماندهی میدانی در اتاق عملیات جنوب بود. طراحی ساختار غیرمتمرکز حملات و پایداری یگان‌های موشکی کوتاه‌برد که مانع از تثبیت پیاده‌نظام زرهی ارتش اسرائیل در روستاهای مرزی مانند بنت‌جبیل، مارون‌الرأس و خیام شد، با مدیریت وی و همرزمانش عملیاتی گشت.
۲. فرماندهی «جبهه جنوب»
ساختار نظامی حزب‌الله به چند جبهه جغرافیایی تقسیم می‌شود که «جبهه جنوب» مهم‌ترین، مجهزترین و حساس‌ترین بخش آن است. این جبهه شامل سه یگان جغرافیایی عمده است:
- یگان نصر (مسئول غرب رودخانه لیتانی و خط ناقوره تا بنت‌جبیل)
- یگان عزیز (مسئول شرق لیتانی، منطقه مرجعیون و خطوط تماس مزارع شبعا)
- یگان بدر (پشتیبانی، عقبه دفاعی و عمق عملیاتی در شمال لیتانی تا صیدا)
فرماندهی یکپارچه، هماهنگی آتش توپخانه، استقرار یگان‌های ضدزره (کورنت) و لجستیک این سه یگان کلان، تحت نظارت و دستورات مستقیم علی کرکی صورت می‌پذیرفت.
۳. مدیریت جبهه پشتیبانی غزه (۲۰۲۳–۲۰۲۴)
از ۸ اکتبر ۲۰۲۳ که حزب‌الله لبنان عملیات «طوفان‌الاقصی» را با حمله به سایت‌های نظامی راداری شبعا و شمال اراضی اشغالی پشتیبانی کرد، علی کرکی در سنگر فرماندهی جبهه جنوب حضور داشت. وی روزانه نبردهای موشکی، تهاجم‌های پهپادی و انهدام سیستم‌های جاسوسی ارتش اسرائیل در امتداد بیش از ۱۰۰ کیلومتر نوار مرزی را طراحی و هدایت می‌کرد.
ترورهای نافرجام و پیگرد اطلاعاتی
- تحریم‌های بین‌المللی: در سپتامبر ۲۰۱۹، وزارت خزانه‌داری آمریکا علی کرکی را همراه با فواد شکر و ابراهیم عقیل به عنوان «تروریست‌های جهانی ویژه» (SDGT) معرفی و تحریم کرد. دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل او را مسئول برنامه‌ریزی هرگونه تهاجم زمینی به شمال اسرائیل قلمداد می‌کردند.
- ترور نافرجام ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴: تنها چند روز پیش از شهادت، جنگنده‌های ارتش اسرائیل آپارتمانی را در محله «ماضی» در ضاحیه جنوبی بیروت با هدف حذف علی کرکی موشک‌باران کردند. دقایقی پس از این حمله، روابط عمومی حزب‌الله با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که کرکی در سلامت کامل است و به مکانی امن منتقل شده و به هدایت نبرد ادامه می‌دهد.
شهادت در «واقعه ضاحیه» (۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴)
چهار روز پس از حمله نافرجام اول، رژیم اسرائیل بزرگ‌ترین عملیات هوایی تاریخ خود علیه یک مقر فرماندهی را به اجرا درآورد:
- عملیات «نظم نوین» (New Order): در غروب جمعه ۶ مهر ۱۴۰۳ (۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴)، جنگنده‌های ارتش اسرائیل با بیش از ۸۰ بمب هدایت‌شونده سنگرشکن ۲۰۰۰ پوندی مقر مرکزی فرماندهی حزب‌الله را در حارة حریک قرار داشت، بمباران کردند.
- شهادت در کنار نصرالله: علی کرکی که در یک جلسه ستادی در کنار دبیرکل حزب‌الله، سید حسن نصرالله و فرمانده نظامی ایران، سرتیپ پاسدار عباس نیلفروشان حضور داشت، در این بمباران مهیب به شهادت رسید.
- تأیید رسمی: در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۴، حزب‌الله لبنان با صدور بیانیه‌ای رسمی، شهادت علی عبدالمنعم کرکی (حاج ابوالفضل) را رسماً اعلام نمود و او را «فرمانده بزرگ جهادی که از نوجوانی تا لحظه شهادت سلاح بر زمین نگذاشت و تاریخ آزادسازی جنوب و پیروزی ۲۰۰۶ با نام او گره خورده است» توصیف کرد.
منابع
1. بیانیه رسمی روابط عمومی حزب‌الله لبنان (سپتامبر ۲۰۲۴): اعلام رسمی شهادت و خلاصه سوابق نظامی علی کرکی.
2. پایگاه وزارت خزانه‌داری ایالات متحده (U.S. Department of the Treasury): فهرست تحریم‌های رهبران جهادی حزب‌الله (سپتامبر ۲۰۱۹).
3. گزارش‌های تحلیلی شبکه المیادین و المنار (سپتامبر ۲۰۲۴): نقش حاج ابوالفضل در تشکیل یگان‌های سه‌گانه نصر، عزیز و بدر در جبهه جنوب.
4. تایمز اسرائیل و هاآرتص (سپتامبر ۲۰۲۴): بازتاب ترور کادر فرماندهی عالی حزب‌الله در عملیات ضاحیه بیروت.