روستای الغجر
روستای «الغجر» در اصل یک روستای سوری در حاشیه غربی بلندی‌های جولان بود که در دامنه کوه حرمون (جبل الشیخ)، در مجاورت رودخانه الحاصبانی و مزارع شبعا قرار داشت. ساکنان آن عرب و عمدتاً شیعه هستند.
در جریان جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ (جنگ اسرانیل با کشورهای عربی)، ارتش اسرائیل بلندی‌های جولان را به اشغال خود درآورد؛ اما به دلیل عدم استقرار اولیه ارتش در روستای غجر، این روستا به مدت دو ماه در یک بلاتکلیفی مرزی قرار داشت تا اینکه درنهایت به اشغال نظامی درآمد.
در دهه ۱۹۸۰ و با الحاق غیرقانونی جولان توسط رژیم صهیونیستی (قانون جولان ۱۹۸۱)، تل‌آویو به ساکنان غجر شهروندی تحمیلی اسرائیل داد. هم‌زمان، به دلیل گسترش بافت مسکونی، روستا به سمت شمال و داخل اراضی سرزمینی لبنان (منطقه حاصبیا و روستای الوزانی) توسعه یافت.
سال ۲۰۰۰ و ترسیم «خط آبی» (ترسیم شکاف)
با عقب‌نشینی ارتش رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان در ۲۵ مه ۲۰۰۰، تیم نقشه‌برداری سازمان ملل، متکی به قطعنامه ۴۲۵ شورای امنیت، مرز موقت موسوم به خط آبی (Blue Line) را ترسیم کرد:
- بخش شمالی (لبنانی): حدود دو سوم مساحت مسکونی کنونی روستا که در خاک سرزمینی لبنان قرار گرفت. طبق قوانین بین‌الملل، اسرائیل ملزم به تخلیۀ فوری این بخش شد.
- بخش جنوبی (سوری): در حیطه بلندی‌های اشغالی جولان سوریه (تحت اشغال اسرائیل از ۱۹۶۷) باقی ماند.
سازمان ملل، دولت لبنان و نیروهای حافظ صلح (یونیفیل) بارها بر لزوم عقب‌نشینی کامل اسرائیل از بخش شمالی «غجر» تأکید کردند، موضوعی که صراحتاً در بندهای قطعنامه ۱۷۰۱ (پایان‌بخش جنگ ۳۳ روزه ۲۰۰۶) نیز به ثبت رسید؛ اما رژیم صهیونیستی به بهانۀ حضور شهروندان و درهم‌تنیدگی شهری از خروج سر باز زد.
بحران ساخت دیوار حائل (تابستان ۲۰۲۳)
در ژوئیه ۲۰۲۳، ارتش رژیم صهیونیستی در اقدامی یک‌جانبه و خلاف قطعنامه‌های بین‌المللی:
1. پیرامون بخش شمالی (لبنانی) روستا دیوارهای بتنی، سیم‌خاردار و دوربین‌های پایشی مجهز به هوش مصنوعی نصب کرد.
2. گیت‌های ورودی نظامی ایجاد و بخش لبنانی را به‌طور کامل الحاق و به بخش جنوبی اشغالی ضمیمه نمود.
3. گردشگران اسرائیلی اجازه یافتند آزادانه وارد خاک اشغالی لبنان در این منطقه شوند.
این واقعه موجی از محکومیت توسط دولت لبنان و حزب‌الله ایجاد کرد. مقاومت اسلامی برپایی دو خیمه نظامی در نزدیکی این منطقه (مزارع شبعا/تپه‌های کفرشوبا) را به عنوان اهرم فشاری برای عقب‌نشینی اشغالگران و هشدار نسبت به نقض حاکمیت ملی لبنان در دستور کار قرار داد.
نقش الغجر در نبرد طوفان‌الاقصی (۲۰۲۳–۲۰۲۴)
با بازگشایی جبهه پشتیبانی جنوب لبنان در اکتبر ۲۰۲۳:
- محیط پایگاه‌ها و سایت‌های راداری اطراف روستای غجر همواره یکی از اهداف یگان‌های راکتی، خمپاره‌ای و موشک‌های هدایت‌شونده حزب‌الله لبنان بود.
- موقعیت مشرف الغجر به رودخانه الحاصبانی و نزدیکی آن به سهل‌الخیام، آن را به یکی از معابر حساس تحرکات یگان‌های زرهی ارتش صهیونیستی در نبردهای میدانی ۲۰۲۴ تبدیل کرد.
منابع
۱. دانشنامه الجزیره (Al Jazeera): پرونده جغرافیای بحران: «قریة الغجر… قنبلة موقوتة بین لبنان وإسرائیل» (aljazeera.net/encyclopedia).
۲. مرکز مطالعات زیتونه (Al-Zaytouna Centre): ارزیابی راهبردی: «قضیة قریة الغجر اللبنانیة وأبعاد التصعید العسکری ۲۰۱۰–۲۰۲۳».
۳. اسناد رسمی سازمان ملل متحد (UN / UNIFIL): گزارش‌های اجرایی قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت در خصوص نقض مرزها در بخش شمالی روستای الغجر.
۴. روزنامه الأخبار و السفیر لبنان: تحلیل ژئوپلیتیک مرزهای سه‌گانه و اسناد مالکیت اراضی بقاع غربی و جنوب حاصبیا.