محمد پاکپور
محمد پاکپور (۳ مهر ۱۳۴۰ – ۹ اسفند ۱۴۰۴) هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و از نظریه‌پردازان برجسته دفاع زمینی و امنیت پایدار مرزها در جمهوری اسلامی ایران بود [1, 4]. او بیش از ۱۵ سال سکان هدایت نیروی زمینی سپاه پاسداران را بر عهده داشت و با دگرگونی در ساختار یگان‌های زرهی، هوابرد و تکاوری جایگاه این نیرو را تثبیت کرد [1, 5].
او پس از شهادت سردار حسین سلامی در خرداد ۱۴۰۴، با حکم آیت‌الله خامنه‌ای(رهبر شهید انقلاب اسلامی) به فرماندهی کل سپاه منصوب شد [1, 4] و نهایتاً در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات تروریستی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز فرماندهی در تهران، در کنار تنی چند از فرماندهان نظامی به شهادت رسید [2, 3].
زندگی‌نامه و سیر مدارج فرماندهی
· تولد در مهرماه ۱۳۴۰ در روستای ده‌سد در نزدیکی اراک
· ورود به سپاه پاسداران در آغاز پیروزی انقلاب اسلامی
· حضور در کردستان و دوران ۸ سال دفاع مقدس در یگان‌های زرهی
· فرماندهی لشکرهای خط‌شکن: لشکر ۸ نجف اشرف و سپس لشکر ۳۱ عاشورا
· تحصیل در دوره‌های عالی نظامی و دافوس، به همراه مدارج عالی دانشگاهی در رشتۀ جغرافیای سیاسی[1, 5].
· معاونت عملیات کل سپاه و طراحی مانورهای بزرگ دفاع ناهمتراز
· فرماندهی نیروی زمینی سپاه به مدت ۱۵ سال (۱۳۸۸ – ۱۴۰۴) و دکترین امنیت مرزها
· انتصاب به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۲۳ خرداد ۱۴۰۴)]
نقش‌های استراتژیک
۱. دوران جنگ تحمیلی و تخصص در نبردهای زرهی
محمد پاکپور در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به عنوان یکی از فرماندهان باانگیزه در سازماندهی و هدایت واحدهای زرهی و عملیاتی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایفای نقش نمود. در این دوران او فرماندهی یگان زرهی سپاه پاسداران را برعهده داشت و در طول جنگ، مجروح شد. عمده مسئولیت‌های او در این دوران شامل فرماندهی لشکر ۸ نجف و فرماندهی لشکر ۳۱ عاشورا بود. [5]
با پایان جنگ او دوره‌های عالی نظامی و دافوس را پشت سر گذاشت و مدارک کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس را کسب کرد. [1, 5].
۲. بازآفرینی نیروی زمینی سپاه و دکترین امنیت پایدار
پاکپور در اسفند ۱۳۸۸ به فرماندهی نیروی زمینی سپاه منصوب شد [1]. دوره مدیریت او با دورانی پر از تحرکات گروهک‌های تروریستی در مرزهای شمال‌غرب و جنوب‌شرق مصادف بود. پاکپور با راه‌اندازی «هوانیروز سپاه»، گسترش یگان ویژه تکاوری صابرین، بهره‌گیری از پهپادهای نقطه‌زن سبک و متوسط در خطوط مرزی، و توسعه تاکتیک‌های نبرد در ارتفاعات کوهستانی شمال‌غرب (پیرانشهر، سردشت، اشنویه) و بیابان‌های شرق کشور، امنیت مرزهای کشور را بازتعریف نمود [1, 2, 5].
۳. ارتقا به فرماندهی کل سپاه پاسداران (خرداد ۱۴۰۴)
در پی تحولات سنگین جنگ ۱۲ روزه (حملۀ رژیم اسرائیل به ایران) در بهار ۱۴۰۴ و شهادت سرلشکر حسین سلامی، پاکپور در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ با دریافت درجۀ سرلشکری از سوی رهبر انقلاب اسلامی، به بالاترین مقام در سپاه پاسداران، یعنی «فرماندهی کل سپاه» منصوب شد [1, 4]. وی در دوره مسئولیت حساس ۹ ماهه خود، بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده دفاعی، آماده‌سازی یگان‌های پدافندی و تغییر آرایش تاکتیکی را در اولویت قرار داد [1, 3].
شهادت
در بامداد روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴، طی تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی به مقرهای تصمیم‌گیری در تهران، ساختمانی که محل تشکیل جلسه هماهنگی فرماندهان ارشد دفاعی (در مجاورت دفتر فرماندهی کل قوا) بود، هدف قرار گرفت و سردار پاکپور به همراه تنی چند از فرماندهان ارشد نظامی به شهادت رسید [2, 3].
تشییع و بدرقه ملی
پس از انجام مراسم تجلیل و تشییع رسمی در مصلای تهران و ادای احترام توسط آحاد مردم و همرزمان در اراک، پیکر این فرمانده عالی‌رتبه به زادگاهش منتقل گردید [2].
در روز ۲۲ اسفند ۱۴۰۴، پیکر او با ادای احترام رسمی نظامی در گلزار شهدای زادگاهش (روستای ده‌سد شهرستان خنداب) به خاک سپرده شد [2]. پس از شهادت، درجه «سپهبدی» به ایشان اعطا شد و سردار احمد وحیدی عهده‌دار فرماندهی کل سپاه گردید [2, 4].
منابع
1. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب اسلامی، «حکم انتصاب سردار سرلشکر محمد پاکپور به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی»، تاریخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۴.
2. خبرگزاری همشهری آنلاین، «زندگی‌نامه، کارنامه مدیریتی و گزارش شهادت و تدفین سردار سپهبد محمد پاکپور»، گزارش ویژه، کد مطلب: ۱۰۶۲۸۷۹، اسفند ۱۴۰۴.
3. پایگاه خبری-تحلیلی فرارو، «گزارش تحلیلی از وقایع ۹ اسفند و شهادت جمعی از فرماندهان ارشد نظامی پایتخت»، کد خبر: ۹۹۶۵۱۲، اسفند ۱۴۰۴.
4. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران، «سوابق، انتصابات و احکام فرماندهان کل سپاه پاسداران»، بخش اسناد رسمی، پیوند leader.ir/fa/content/28257.
5. دانشنامه ویکی‌پدیا فارسی / ویکی‌شیعه، «مدخل تفصیلی سردار محمد پاکپور؛ سوابق نظامی در نیروی زمینی و عملیات‌های مرزی»، بازیابی‌شده در ۱۴۰۵.