دونالد ترامپ

دونالد جان ترامپ (به انگلیسی: Donald John Trump؛ زادهٔ ۱۴ ژوئن ۱۹۴۶) سیاستمدار، بازرگان و شخصیت رسانه‌ای آمریکایی است که به‌عنوان چهل‌وپنجمین و چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا فعالیت می‌کند. او عضو حزب جمهوریخواه است و پیشتر از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ چهل‌وپنجمین رئیس‌جمهور ایالات متحده بود و از سال ۲۰۲۵ بار دیگر به این سمت بازگشته است.

اوایل زندگی و تحصیلات

دونالد جان ترامپ در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۶ در منطقهٔ کویینز، نیویورک سیتی متولد شد. او چهارمین فرزند از پنج فرزند فرد ترامپ، سرمایه‌گذار و توسعه‌دهندهٔ املاک و مستغلات، و مری آن مک‌لئود ترامپ بود. ترامپ دوران نوجوانی خود را در آکادمی نظامی نیویورک گذراند و پس از آن در مدرسهٔ کسب‌وکار وارتون دانشگاه پنسیلوانیا تحصیل کرد. او در سال ۱۹۶۸ با مدرک کارشناسی در رشتهٔ اقتصاد فارغ‌التحصیل شد.

حرفهٔ تجاری

ترامپ پس از فارغ‌التحصیلی، حرفهٔ خود را در شرکت املاک خانواده‌اش، «الیزابت ترامپ و پسر»، آغاز کرد و در سال ۱۹۷۱ ریاست کسب‌وکار را بر عهده گرفت. او نام شرکت را به سازمان ترامپ تغییر داد و به ساخت و خرید آسمان‌خراش‌ها، هتل‌ها، کازینوها و زمین‌های گلف پرداخت. برجسته‌ترین پروژه‌های او شامل برج ترامپ در نیویورک و هتل و برج بین‌المللی ترامپ در لاس‌وگاس می‌شود. با این حال، کسب‌وکارهای او در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ با شش مورد ورشکستگی تجاری مواجه شد.

فعالیت رسانه‌ای

از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵، ترامپ مجری برنامهٔ تلویزیونی واقع‌نما «شاگرد» (The Apprentice) بود. شهرت‌آورترین عبارت این برنامه، «تو اخراج شدی!» (You're fired!) بود. تجربهٔ رسانه‌ای او نقش مهمی در شناخته شدنش به عنوان یک شخصیت میلیاردر ایفا کرد.

ریاست‌جمهوری (دورهٔ اول: ۲۰۱۷–۲۰۲۱)

ترامپ که خود را یک سیاستمدار بیرون از حاکمیت معرفی می‌کرد، در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ با پیروزی بر هیلاری کلینتون، نامزد حزب دموکرات، به عنوان چهل‌وپنجمین رئیس‌جمهور ایالات متحده برگزیده شد و در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۷ سوگند یاد کرد.

سیاست داخلی

• اصلاحات مالیاتی: در دسامبر ۲۰۱۷، کنگرهٔ تحت کنترل جمهوری‌خواهان بزرگترین کاهش مالیات در ۳۱ سال گذشته را تصویب کرد.
• مرز مکزیک: ترامپ ساخت دیوار در مرز مکزیک را برای جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی کلید زد و مکزیک را به تامین مالی آن متعهد دانست.
• لغو مقررات: دولت او مقررات زیست‌محیطی و اقتصادی بسیاری را لغو کرد.

سیاست خارجی

ترامپ سیاست «اول آمریکا» را در پیش گرفت و بسیاری از تعهدات چندملیتی پیشین ایالات متحده را کنار گذاشت، از جمله خروج از پیمان تجارت ترنس-پسیفیک (TPP)، توافق اقلیمی پاریس و برجام (توافق هسته‌ای با ایران). او روابط نزدیکی با کره شمالی برقرار کرد و با رهبر این کشور دیدارهای تاریخی انجام داد، اما خروج از برجام و اعمال تحریم‌های گسترده علیه ایران، تنش‌ها با تهران را افزایش داد.

استیضاح

دونالد ترامپ یکی از سه رئیس‌جمهور تاریخ آمریکاست که توسط مجلس نمایندگان استیضاح شده و تنها رئیس‌جمهوری است که دو بار استیضاح شد – بار نخست در دسامبر ۲۰۱۹ به اتهام سوءاستفاده از قدرت در پروندهٔ اوکراین (سنا او را تبرئه کرد) و بار دوم در ژانویه ۲۰۲۱ به اتهام تحریک به شورش پس از حمله حامیانش به کنگره.

انتخابات ۲۰۲۰ و پیامدها

ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ به جو بایدن، نامزد دموکرات‌ها، باخت، اما او بدون ارائهٔ مدرک قانع‌کننده، مدعی تقلب در انتخابات شد. در ۶ ژانویه ۲۰۲۱، حامیان او به ساختمان کنگرهٔ آمریکا حمله کردند تا روند تأیید آرای الکترال را مختل کنند. این رویداد به دومین استیضاح او انجامید.

انتخابات ۲۰۲۴ و بازگشت به قدرت

در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴، ترامپ با کسب ۳۱۲ رأی الکترال از مجموع ۵۳۸ رأی، در برابر کامالا هریس پیروز شد و به عنوان چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده بازگشت. مراسم تحلیف او در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ برگزار شد و معاونش جیدی ونس جانشین مایک پنس شد. ترامپ دومین رئیس‌جمهور در تاریخ آمریکاست که پس از یک دورهٔ فاصله، بار دیگر به کاخ سفید بازگشته است (پس از گروور کلیولند در سال ۱۸۹۳).

سال اول دورهٔ دوم (۲۰۲۵)

دور دوم ترامپ با سرعتی بسیار بالاتر از دورهٔ نخست پیش رفت:

• فرمان‌های اجرایی: تا پایان سال ۲۰۲۵، ترامپ ۲۳۸ فرمان اجرایی در سال اول خود امضا کرد – تقریباً چهار برابر ۵۸ فرمان دوره مشابه در ۲۰۱۷ و حتی بیشتر از ۲۲۰ فرمان کل چهار سال دورهٔ اولش.‌
• مهاجرت و مرز: او سیاست‌های سختگیرانهٔ مرزی را تشدید کرد، از جمله فعال‌سازی مجدد برنامهٔ «ماندن در مکزیک» و اعلام وضعیت اضطراری در مرز جنوبی.
• اقتصاد و تجارت: ترامپ تعرفه‌های گسترده‌ای بر واردات از چین، کانادا و مکزیک اعمال کرد و جنگ تجاری جدیدی را با متحدان سنتی آمریکا آغاز نمود.
• بازسازی بوروکراسی: دولت او بر کاهش شدید نیروی کار فدرال، لغو وزارت آموزش و پرورش و اجرای دستورکار محافظه‌کارانه «پروژه ۲۰۲۵» متمرکز بوده است.

مواضع سیاسی

مواضع سیاسی ترامپ عمدتاً محافظه‌کارانه و ناسیونالیستی است:

• اقتصاد: کاهش مالیات، حمایت از صنایع داخلی، بهره‌گیری از تعرفه‌ها برای افزایش درآمدهای دولتی.
• مهاجرت: کنترل شدید مرزها، اخراج گستردهٔ مهاجران غیرقانونی.
• اجتماعی: مخالف سقط جنین، حامی آزادی حمل سلاح و متمم دوم قانون اساسی.
• تجارت: حامی «اول آمریکا»، مخالف پیمان‌های تجاری چندجانبه و نهادهای بین‌المللی که حاکمیت آمریکا را محدود می‌کنند.

مسائل حقوقی و پرونده‌های قضایی

• پروندهٔ حقوقی نیویورک: در مه ۲۰۲۴، هیئت منصفهٔ نیویورک ترامپ را در ۳۴ فقره جعل اسناد تجاری مجرم شناخت. قاضی خوان مرچن او را به «آزادی مشروط بدون مجازات» محکوم کرد – به این معنی که محکومیت باقی می‌ماند اما مجازاتی اعمال نمی‌شود. ترامپ قصد اعتراض به این حکم را دارد.
• پروندهٔ اسناد طبقه‌بندی‌شده: در آوریل ۲۰۲۶، قاضی فدرال پروندهٔ اسناد طبقه‌بندی‌شدهٔ مار-ئه-لاگو را که توسط جک اسمیت، بازپرس ویژه، علیه ترامپ مطرح شده بود، به دلیل «نقص در نحوهٔ انتصاب بازپرس ویژه» رد کرد. ترامپ متهم شده بود که در مار-ئه-لاگو اسناد مربوط به امنیت ملی از جمله برنامهٔ هسته‌ای آمریکا را به صورت غیرقانونی نگهداری کرده است.
• پروندهٔ دخالت در انتخابات ۲۰۲۰: دادگاه تجدیدنظر روند این پرونده را در جورجیا متوقف کرده و هنوز تاریخی برای محاکمه تعیین نشده است.

دادگستری آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری دوم ترامپ نیز به اتهامات علیه مخالفان سیاسی او ادامه داده است.

روابط با ایران

تنش‌های میان ایران و آمریکا در دوران ترامپ تشدید شده است. در مارس ۲۰۲۶، ترامپ نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای، رهبر ایران، ارسال کرد و خواهان مذاکره بر سر توافق هسته‌ای جدید شد. ایران این پیشنهاد را رد کرد و ترامپ در واکنش تهدید کرد که در صورت عدم توافق، ایران با «بمباران‌های بی‌سابقه» روبه‌رو خواهد شد. همچنین در فوریه ۲۰۲۶، رسانه‌ها از اظهارات جدید ترامپ دربارهٔ «اولتیماتوم دیگر به ایران» پرده برداشتند.

تلاش برای ترور

در جریان مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۴، دو تلاش جدی برای ترور دونالد ترامپ صورت گرفت:

1. ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۴ (پنسیلوانیا): در یک گردهمایی انتخاباتی در باتلر، پنسیلوانیا، توماس متیو کروکس، ۲۰ ساله، با یک تفنگ نیمه‌اتوماتیک شلیک کرد. یک گلوله به گوش راست ترامپ برخورد کرد و او مجروح شد. یک تماشاگر کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند. مهاجم توسط تیم‌های امنیتی بلافاصله کشته شد.
2. ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۴ (فلوریدا): در باشگاه بین‌المللی گلف ترامپ در وست پالم بیچ، فلوریدا، مأموران سرویس مخفی متوجه فردی مسلح شدند که در بوته‌ها کمین کرده بود. مهاجم قبل از شلیک متواری شد.

تحقیقات بعداً نشان داد که برخی از این سوءقصدها با دست داشتن ایران مرتبط بوده است.

زندگی شخصی و خانواده

ترامپ سه بار ازدواج کرده و پنج فرزند دارد:

• همسر اول (۱۹۷۷–۱۹۹۲): ایوانا زرنیچکووا (Ivana Zelníčková)، مدل و اسکی‌باز چک. فرزندان: دونالد ترامپ جونیور، ایوانکا ترامپ (مشاور ارشد ارشد در دولت اول) و اریک ترامپ.
• همسر دوم (۱۹۹۳–۱۹۹۹): مارلا میپلز (Marla Maples)، بازیگر و مجری تلویزیونی. فرزند: تیفانی ترامپ.
• همسر سوم (۲۰۰۵ تاکنون): ملانیا کناوس (Melania Knauss)، مدل اسلوونیایی. فرزند: بارون ترامپ (متولد ۲۰۰۶).

در دوران ریاست‌جمهوری اول، دخترش ایوانکا و دامادش جرد کوشنر به عنوان مشاوران ارشد در کاخ سفید فعالیت کردند. در دولت دوم، اریک و دونالد جونیور مدیریت کسب‌وکار خانواده را بر عهده گرفته‌اند.

برادر بزرگتر ترامپ، فرد ترامپ جونیور، در سن ۴۳ سالگی بر اثر اعتیاد به الکل درگذشت – رویدادی که به ادعای ترامپ باعث شد او تا پایان عمر از مصرف سیگار و الکل پرهیز کند.

خانوادهٔ ترامپ یکی از شناخته‌شده‌ترین خاندان‌های تجاری و سیاسی در تاریخ معاصر آمریکاست.