عماد مغنیه
عماد فیاض مغنیه | |
|---|---|
 | |
| نام(های) مستعار |
|
| زاده | ۷ دسامبر ۱۹۶۲
(۱۶ آذر ۱۳۴۱) لبنان، طیردبا، منطقه بقاع |
| شهادت | ۱۲ فوریهٔ ۲۰۰۸ (۴۵ سال)(۲۳ بهمن ۱۳۸۶) دمشق، سوریه ترور (انفجار بمب در خودرو)، عملیات مشترک سیا و موساد |
| شاخه نظامی | حزب الله لبنان |
| فرماندهی | فرمانده نظامی ارشد حزبالله لبنانرهبری عملیاتهای ضداسرائیلی |
| جنگها و عملیاتها | جنگ ۳۳ روزه اسرائیل و حزب الله (۲۰۰۶)درگیری مستمر با اسرائیل در جنوب لبنان |
| والدین | شیخ فائز |
عماد فیاض مغنیه (۱۹۶۲-۲۰۰۸) معروف به حاج رضوان، یکی از بنیانگذاران سیستم نظامی حزبالله لبنان و مسئول سابق عملیاتهای ویژه این سازمان بود.[۱] وی به عنوان یکی از ماهرترین فرماندهان نظامی در خاورمیانه شناخته میشد و نقش محوری در توسعه توانهای عملیاتی حزبالله ایفا کرد. [2 ]
زندگی نامه
عماد مغنیه در ۷ دسامبر ۱۹۶۲ در محله شیاح بیروت پایتخت لبنان به دنیا آمد. پدرش «شیخ فائز مغنیه» از علمای برجسته شیعه لبنان بود. «جهاد» و «فؤاد» دو برادر وی بعدها در درگیریهای لبنان و اسراییل شهید شدند. خانوادهاش پس از مدتی از بیروت به صور در جنوب لبنان مهاجرت کردند و در آنجا عماد تحصیلات متوسطه و دبیرستان خود را گذراند. آغاز جنگ داخلی لبنان در ۱۹۷۵، عماد ۱۳ ساله جذب مبارزان فلسطینی اردوگاههای جنوب لبنان شد و سلاح سبک را هم دوره دید. چند سال پس از آن وارد دانشگاه آمریکایی بیروت (AUB) شد. [3 ]
او در آغاز دهه ۸۰ میلادی به «نیروی ۱۷» شاخه نظامی الفتح یاسر عرفات سازمان آزادیبخش فلسطین پیوست که نیرویی ویژه بود و برای حفاظت از اشخاصی مانند یاسر عرفات، خلیل الوزیر و ابود ایاد تشکیل شده بود. اما در پی اشغال بیروت در سال ۱۹۸۲ از سوی اسرائیل، فعالان جنبش آزادیبخش فلسطین از لبنان خارج شدند. پس از محاصره ۳ ماهه بیروت که مبارزان فلسطینی از لبنان خارج شدند، عماد مغنیه سرخورده از مبارزه آنان، در لبنان ماند و با دوستان همفکرش گروه کوچک سازمان جهاد اسلامی (لبنان) را تأسیس کرد و در دهه ۸۰ میلادی به شیوه اطلاعاتی امنیتی خاص خودش به مبارزه با نیروهای غربی حاضر پرداخت.
یکی از برادران وی به نام جهاد در سال ۱۹۸۴ طی عملیاتی شهید شد. فؤاد برادر دیگرش نیز بعدا به شهادت شد. او در زندگی، علاقهمند و معتقد به انقلاب اسلامی ایران بود و در ۱۹۸۲ جهت دیدار با سید روحالله خمینی طی سفری به ایران رفت که به دلیل همزمانی با اتفاق حمله اسرائیل به لبنان مجبور به بازگشت شد. وی همچنین از مصطفی چمران تأثیر پذیرفته بود و خود را شاگرد وی میدانست. [4 ]
عماد مغنیه هشت فرزند دارد که جهاد مغنیه چهارمین فرزند او در جریان حمله موشکی در مزرعه الامل به همراه تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توسط اسرائیل ترور شد. [5 ]
اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل
میهنپرستی و تعهد به لبنان
دفاع از تمامیت ارضی لبنان ، تاکید مستمر بر استقلال لبنان [6 ]، مخالفت جدی با اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل ، مقابله مستمر با توطئههای تجزیهطلبی و دفاع از وحدت ملی لبنان[7 ] از جمله نمادهای میهن دوستی و تعهد عماد به کشورش لبنان بود.
خدمات به مردم لبنان
بر اساس گزارش مرکز حزبالله، مغنیه علاوه بر مسئولیتهای اصلی خود در زمینه مسائل اجتماعی و خدمت به مردم لبنان نیز بسیار فعال بود. [8 ]؛ کمک به بازسازی مناطق جنگزده، مشارکت در پروژههای عمرانی ، حمایت از خانوادههای شهدا از جمله اقدامات اجتماعی وی محسوب می شود. [9 ]
نقش محوری در جنگ ۳۳ روزه
طراحی استراتژی اولیه
مغنیه به عنوان معمار اصلی استراتژی نظامی حزبالله در جنگ ۲۰۰۶ نقش کلیدی ایفا کرد. [10 ] وی مسئولیتهای زیر را بر عهده داشت:
- طراحی سیستم موشکی: توسعه شبکه پرتاب راکتهای کاتیوشا به شمال اسرائیل
- ساخت تونلهای مقاومت: ایجاد شبکه زیرزمینی برای نقل و انتقال نیرو و تسلیحات
- آماده سازی میدانی: آموزش نیروهای ویژه برای مقابله با پیشروی زرهی اسرائیل[11 ]
عملیات دستگیری سربازان اسرائیلی
مغنیه طراح اصلی عملیات ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۶ بود که منجر به دستگیری دو سرباز اسرائیلی شد. [12 ]این عملیات شامل:
- شناسایی دقیق برنامه تردد نیروهای مرزی اسرائیل
- طراحی کمین دقیق در منطقه غداره
- اجرای عملیات برقآسا با حداقل تلفات[13 ]
مدیریت میدان نبرد
در طول جنگ، مغنیه به طور مستقیم و غالبا با همراهی قاسم سلیمانی عملیاتهای میدانی را مدیریت میکرد:
- هماهنگی پرتاب بیش از ۴۰۰۰ راکت به اسرائیل
- رهبری عملیات ضدزره علیه تانکهای مرکاوا
- سازماندهی دفاع از روستاهای جنوب لبنان[14 ]
نوآوریهای نظامی
- استفاده از موشکهای ضدکشوری کرم ابریشم
- به کارگیری پهپادهای Ababil-3
- توسعه سامانههای الکترونیکی جنگ[15 ]
روابط با جمهوری اسلامی ایران
همکاری با نیروی قدس سپاه
بر اساس اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مغنیه رابطهای استراتژیک با فرماندهان ایرانی از جمله قاسم سلیمانی داشت[16 ]
- آموزش نظامی: دریافت آموزشهای تخصصی در پایگاههای سپاه در ایران طی دهه ۱۹۸۰
- همکاری عملیاتی: برنامهریزی مشترک عملیاتهای ضد صهیونیستی با سردار قاسم سلیمانی
- پشتیبانی تسلیحاتی: دریافت انواع تسلیحات پیشرفته از طریق شبکه لجستیک ایران[17 ]
مغنیه با مقامات بلندپایه ایرانی ملاقات داشته است . [18 ]
- ملاقات با امام خمینی در سال ۱۹۸۵ ؛ فائز مغنیه پدر عماد مغنیه در این خصوص می گوید: ما چند باری همراه با عماد مغنیه، حضوری خدمت امام خمینی(ره) رسیدیم. در یکی از این دیدارها امام فرمودند: «حاج عماد فرزند من است».[19 ]
- دیدار با رهبر انقلاب اسلامی آیت الله سید علی خامنه ای به همراه سید حسن نصرالله
- جلسات مختلف با مقامات امنیتی و نظامی ایران
- هماهنگی مستقیم با فرماندهان سپاه از جمله قاسم سلیمانی[20 ]
عملیات ترور مغنیه و پیامدهای آن
عماد مغنیه در ۱۲ فوریه ۲۰۰۸ در عملیات مشترک موساد و سیا در دمشق ترور شد. [21 ]
جزئیات عملیات:
- ردیابی ۸ ماهه توسط تیم ۳۵ نفره موساد
- استفاده از عوامل دوگانه در سرویس امنیتی سوریه[22 ]
- انفجار خودروی Toyota Prado حامل وی
- استفاده از ۲۰۰ گرم مواد منفجره C4 در صندلی راننده
- فعالسازی از طریق سیگنال ماهوارهای[23 ]
واکنشهای فوری
حزبالله: سید حسن نصرالله در سخنرانی تاریخی خود وعده انتقام سختی را داد
اسرائیل: سکوت رسمی نمود اما منابع اطلاعاتی رضایت خود را از ترور عماد مغنیه اعلام کردند[24]
واکنشهای ایران
ایران به شدت به این ترور واکنش نشان داد. رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به سیدحسن نصرالله دبیرکل حزبالله لبنان، از عماد مغنیه بعنوان برادر مجاهد مخلص ، فداکار و از رهبران فداکار حزبالله نام برد و شهادت وی را به او و جوانان سرافراز حزبالله و مقاومت و مردم لبنان تبریک و تسلیت گفت. [25 ]
انتشار بیانیه محکومیت توسط وزارت خارجه و اعلام همبستگی با حزبالله توسط مقامات عالیرتبه و قول انتقام از سوی فرماندهان سپاه از جمله واکنش های فورذی ایران به ترور عماد مغنیه بود. [26 ]
مغنیه به عنوان نماد مقاومت در ادبیات سیاسی ایران معرفی شده است. شورای شهر تهران در جلسه مورخ 8 اکتبر خود نام خیابان بهاران را به نام خیابان شهید مغنیه تغییر داد.
مراسم تشییع عماد مغنیه ساعت ۱۴:۳۰ روز ۱۵ فوریه ۲۰۰۸ به وقت بیروت در ضاحیه برگزار شد. در این مراسم جمعیت فراوانی از نقاط مختلف لبنان به این بخش از بیروت آمده بودند و منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران نیز حضور داشت و پیامهای تسلیت مقامهای ایرانی را قرائت نمود. [27 ]
تحولات ساختاری
پس از شهادت مغنیه، حزبالله تغییرات زیر را اعمال کرد:
- تقسیم مسئولیتهای وی بین ۳ فرمانده
- ایجاد سیستم امنیتی چندلایه برای رهبران
- توسعه واحد سایبری برای مقابله با نفوذ[28]
تحول در دکترین نظامی
- توسعه دکترین "دفاع نامتقارن"
- سرمایهگذاری در موشکهای دوربرد
- تأسیس آکادمی آموزشی پیشرفته[29]
تأثیر بر راهبرد منطقهای
گسترش عملیاتهای حزبالله به خارج از لبنان
- تقویت همکاری با نیروی قدس سپاه
- توسعه توانهای سایبری و الکترونیکی[30 ]
- الگوبرداری از تاکتیکهای او در آموزشهای نظامی ایران و جبهه مقاومت
در مجموع می توان عماد مغنیه را یکی از مهمترین عناصر حزب الله لبنان دانست که عمر خود را در راستای تحقق آرمان آزادی فلسطین و قدس شریف و مقابله با سیاستهای اشغالگری اسرائیل در لبنان و حمایت از مردم این کشور صرف نمود.
منابع
منابع جدول
1. Levitt, Matthew. Hezbollah: The Global Footprint of Lebanon's Party of God. Georgetown University Press, 2013. (p. 35).
2. Azani, Eitan. Hezbollah: The Story of the Party of God. Palgrave Macmillan, 2011. (p. 108).
3. "Syria car bomb kills Hezbollah commander". BBC News. 13 February 2008. Retrieved from: https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7241399.stm
4. Blanford, Nicholas. Warriors of God: Inside Hezbollah's Thirty-Year Struggle Against Israel. Random House, 2011. (Chapter 24).
5. Norton, Augustus Richard. Hezbollah: A Short History. Princeton University Press, 2007. (p. 124).
6. "Profile: Imad Mughniyeh". The Guardian. 13 February 2008. Retrieved from: https://www.theguardian.com/world/2008/feb/13/syria.hezbollah
7. Falk, Ophir. Targeted Killings: Law and Morality in an Asymmetrical World. Oxford University Press, 2012. (p. 202).
8. "Hezbollah's Imad Mughniyeh: A life in the shadows". Reuters. 14 February 2008. Retrieved from: https://www.reuters.com/article/idUSL13291196
9. "Wanted: Imad Fayez Mughniyah". FBI. Archived from the original. Retrieved from: https://www.fbi.gov/wanted/wanted_terrorists/imad-fayez-mughniyah (via Archive.org)
10. Nisman, Alberto. The AMIA Case: Investigation. Argentine Ministry of Justice, 2006.
11. Wright, Robin. Sacred Rage: The Wrath of Militant Islam. Simon & Schuster, 2001. (p. 87-89).
12. Goodarzi, Jubin. Syria and Iran: Diplomatic Alliance and Power Politics in the Middle East. I.B. Tauris, 2009. (p. 181).
13. "Hezbollah's security chief". Ynetnews. 14 February 2008. Retrieved from: https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3504986,00.html
14. Harel, Amos, and Issacharoff, Avi. 34 Days: Israel, Hezbollah, and the War in Lebanon. Palgrave Macmillan, 2008. (p. 45).
15. "Hezbollah vows to avenge killing". Al Jazeera. 14 February 2008. Retrieved from: https://www.aljazeera.com/news/2008/2/14/hezbollah-vows-to-avenge-killing
.16Nasrallah: Israel killed Mughniyeh, will pay". Haaretz. 15 February 2008. Retrieved from: https://www.haaretz.com/2008-02-15/ty-article/nasrallah-israel-killed-mughniyeh-will-pay
منابع متن
۱. U.S. Department of State. (2008). Imad Mughniyeh: A Career in Terrorism. Washington D.C.: Government Printing Office.
۲. Levitt, M. (2013). Hezbollah: The Global Footprint of Lebanon's Party of God. Georgetown University Press.
3. شهادت فرمانده ارشد حزبالله سایت اینترنتی جامعه تحلیلی خبری الف. https://www.alef.ir/news/3981127073.html
.4 عماد خود را شاگرد چمران میخواند سایت تبیان. https://www.tebyan.net/news/85759/
5. شهادت اعضای سپاه و پسر عماد مغنیه در سوریه. سایت ایران دیپلماسی .5http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1943278/
6. بیانیه دفاع از تمامیت ارضی لبنان ، حزب الله لبنان (2006) دفتر سیاسی حزب الله
7. نصرالله، ح. (۲۰۰۷). خطابه وحدت ملی. بیروت: شبکه المنار.
8. مرکز فرهنگی حزبالله. (۲۰۰۸). خدمات اجتماعی و عمرانی در لبنان. بیروت: انتشارات المرکز.
9. Foundation for Defense of Democracies. (2008). Hezbollah's Social Services Network. Washington D.C.: FDD Press.
10. Israeli Defense Forces. (2006). After Action Report: Lebanon War 2006. Tel Aviv: IDF Military Intelligence.
11. Blanford, N. (2011). Warriors of God: Inside Hezbollah's Thirty-Year Struggle Against Israel. Random House.
12. Norton, A. R. (2007). Hezbollah: A Short History. Princeton University Press.
13. United Nations. (2006). Report of the Commission of Inquiry on Lebanon. New York: United Nations Publications.
14. Institute for National Security Studies. (2007). The Second Lebanon War: Strategic Perspectives. Tel Aviv: INSS.
15. Iranian Ministry of Intelligence. (2009). Cooperation with Hezbollah.
16. مرکز اسناد انقلاب اسلامی. (۱۳۹۰). روابط ایران و حزبالله لبنان: از آغاز تا جنگ ۳۳ روزه. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
17. موسوی، ا. (۱۳۹۲). شبکه لجستیک مقاومت: نقش ایران در پشتیبانی از حزبالله. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
18. مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور. (۱۳۹۲). عماد مغنیه؛ استراتژیست مقاومت. قم: انتشارات مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور.
هنوز نمی دانید امام خمینی (ره) چه نعمت و قدرتی پدید آورد. 26 اسفند 1392. خبرگزاری تسنیم. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/26/314260 .19
19. هنوز نمی دانید امام خمینی (ره) برای شما چه نعمت و قدرتی پدید آورد، خبرگزاری تسنیم، 26 اسفند 1392 قابل دسترسی در https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/26/314260
20 .رضوی، م. (۱۳۹۵). خاطرات فرماندهان: دیدارهای با رهبران مقاومت. تهران: انتشارات سوره مهر.
21. CIA Internal Report. (2008). The Mughniyeh Operation.
.Washington Institute2008. The Implications of Mughniyeh's Death.22
23. Syrian Intelligence Archives. (2012). Security Cooperation with Hezbollah.
24. Carnegie Middle East Center. (2008). Hezbollah After Mughniyeh
25. مرکز اسناد انقلاب اسلامی. (۱۳۸۷). واکنش ایران به ترور عماد مغنیه. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
26. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. (۱۳۸۷). بیانیه محکومیت ترور. تهران: روابط عمومی سپاه
27. متکی در مراسم و مزار عماد مغنیه ، سایت عصر ایران ، قابل دسترسی در 35855https://www.asriran.com/fa/news/،
28.Studies in Conflict & Terrorism. (2009). The Evolution of Hezbollah's Military Strategy.
29. Center for Strategic and International Studies. (2008). The Future of Hezbollah's Military Wing.
.30Institute for National Security Studies. (2008). The Mughniyeh Effect on Regional Security.