حزب الله لبنان

1. حزبالله لبنان

• • حزبالله لبنان** (به عربی: حزب الله) یک سازمان سیاسی–نظامی اسلامگرا و مردمی در لبنان است که در سال ۱۹۸۲ میلادی با هدف دفاع از لبنان در برابر تجاوز خارجی و مقاومت در برابر اشغالگری شکل گرفت. نام این جنبش به معنای "حزب خدا" برگرفته از قرآن کریم است. حزبالله در طول دهه‌های گذشته با اتکال به خداوند، ایمان راسخ و پشتیبانی مردم، از یک گروه مقاومت مردمی به یک بازیگر اصلی در صحنه سیاسی لبنان تبدیل شده و با ارائه خدمات اجتماعی گسترده، الگویی از ترکیب معنویت، جهاد و خدمت‌رسانی را به نمایش گذاشته است.

| **اطلاعات کلی** | | |---|---| | **نام** | حزبالله (حزب خدا) | | **بنیانگذاری** | ۱۹۸۲ میلادی | | **بنیانگذاران** | سید عباس موسوی، سید حسن نصرالله، صبحی طفیلی و جمعی از علمای مقاومت | | **دبیرکل** | شیخ نعیم قاسم | | **رهبران پیشین** | سید حسن نصرالله (۱۹۹۲–۲۰۲۴)، سید عباس موسوی (۱۹۹۱–۱۹۹۲)، صبحی طفیلی (۱۹۸۹–۱۹۹۱) | | **ستاد** | بیروت، لبنان | | **شاخه نظامی** | مقاومت اسلامی لبنان | | **شاخه پارلمانی** | ائتلاف وفاداری به مقاومت | | **ایدئولوژی** | اسلام ناب محمدی، ولایت فقیه، دفاع از وطن، مقاومت در برابر ظلم، عدالت‌خواهی | | **وابستگی ملی** | ائتلاف ۸ مارس | | **وابستگی بین‌المللی** | محور مقاومت اسلامی | | **کرسی‌های مجلس** | ۱۵ کرسی از ۱۲۸ | | **وبگاه رسمی** | www.moqawama.org |

1. 1. نام و نشان

نام مبارک «حزبالله» از آیات قرآن کریم به ویژه آیه ۵۶ سوره مائده «وَمَنْ یَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ» برگرفته شده است. این نام بیانگر هویت ایمانی و اعتقاد راسخ این جنبش به حاکمیت خداوند و پیروی از رسول اکرم (ص) و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) می‌باشد. پرچم حزبالله با رنگ سبز که نماد اسلام است و دربردارنده عبارت «حزب الله» و مشتی گره‌کرده که نشان‌دهنده قدرت و مقاومت در برابر متجاوزان است، هویت اسلامی–ملی این جنبش را به نمایش می‌گذارد.

1. 1. تاریخچه

1. 1. 1. زمینه‌های شکل‌گیری

پیدایش حزبالله ریشه در سه عامل اساسی دارد: نخست، ایمان و غیرت دینی جامعه شیعیان لبنان که همواره در طول تاریخ به دفاع از مظلومان و مبارزه با ظلم شهره بوده‌اند. دوم، پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) که الهام‌بخش ملت‌های مسلمان برای ایستادگی در برابر استکبار جهانی شد. سوم، تهاجم وحشیانه رژیم صهیونیستی به لبنان در سال ۱۹۸۲ که منجر به اشغال بخش‌هایی از جنوب این کشور، به خاک و خون کشیدن هزاران زن و کودک بی‌گناه و آوارگی گسترده مردم مسلمان لبنان گردید. این تهاجم، ضرورت تشکیل یک سازمان منسجم مردمی برای دفاع از کشور را آشکار ساخت.

1. 1. 1. تأسیس (۱۹۸۲)

حزبالله در سال ۱۹۸۲ توسط جمعی از روحانیون متعهد و مبارز شیعه لبنانی که در مکتب اهل بیت (ع) پرورش یافته و در حوزه‌های علمیه نجف و قم تحصیل کرده بودند، تأسیس شد. این حرکت مقدس با الهام از اندیشه‌های امام خمینی (ره) و با حمایت معنوی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران که خود تازه از انقلاب اسلامی سربرآورده بود، شکل گرفت. هدف اصلی، سازماندهی نیروهای مردمی برای دفاع از کشور و مقابله با اشغالگران صهیونیستی بود. استقرار نیروهای مستشاری ایران در منطقه بقاع با موافقت دولت سوریه به عنوان یک کشور برادر و همسایه صورت پذیرفت.

نبرد تاریخی ۸ ژوئن ۱۹۸۲ در منطقه خالده در جنوب بیروت، که طی آن ۵۰ جوان مؤمن و غیور شیعه با ایمان راسخ و دلیری مثال‌زدنی در مقابل یک کاروان زرهی مجهز رژیم صهیونیستی ایستادگی کردند، به عنوان نقطه عطفی در شکل‌گیری مقاومت اسلامی لبنان ثبت شد.

1. 1. 1. بیانیه ۱۹۸۵

حزبالله در سال ۱۹۸۵ با انتشار "نامه سرگشاده" موجودیت خود را به‌طور رسمی اعلام کرد. در این بیانیه تاریخی، اهداف مقدس این جنبش شامل اخراج اشغالگران آمریکایی، فرانسوی و صهیونیستی از خاک لبنان، نابودی رژیم غاصب صهیونیستی، اعلام تبعیت از ولایت فقیه به عنوان رهبری امت اسلامی، و تلاش برای ایجاد جامعه‌ای مبتنی بر ارزش‌های اسلامی با رعایت خواست و اراده مردم لبنان عنوان شد.

1. 1. 1. جنگ داخلی لبنان

در خلال جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰)، حزبالله ضمن تلاش برای پرهیز از درگیری‌های داخلی، همواره مقاومت در برابر اشغالگران صهیونیستی را اولویت اصلی خود قرار داد. پس از پایان جنگ داخلی و با وجود توافق طائف که خواستار خلع سلاح همه گروه‌ها بود، ضرورت ادامه مقاومت در برابر اشغالگری اسرائیل، حفظ توان دفاعی حزبالله را به عنوان یک حق طبیعی و قانونی برای دفاع از کشور توجیه می‌کرد.

1. 1. رهبری و ساختار

1. 1. 1. دبیران کل

حزبالله تاکنون چهار دبیرکل داشته است:

۱. **شیخ صبحی طفیلی** (۱۹۸۹–۱۹۹۱): نخستین دبیرکل که در دوره تأسیس و استقرار سازمان نقش داشت. ۲. **سید عباس موسوی** (۱۹۹۱–۱۹۹۲): از بنیانگذاران برجسته حزب که سرودن شعر مقاومت و تربیت نسل اول مجاهدان از خدمات ماندگار اوست. وی در فوریه ۱۹۹۲ در حمله ناجوانمردانه بالگردهای رژیم صهیونیستی به همراه همسر و فرزند خردسالش به فیض شهادت نائل آمد. ۳. **سید حسن نصرالله** (۱۹۹۲–۲۰۲۴): برجسته‌ترین رهبر حزبالله که به مدت ۳۲ سال دبیرکل بود. وی با تدبیر و شجاعت مثال‌زدنی، حزبالله را به قدرتمندترین نیروی مقاومت در منطقه تبدیل کرد. سرانجام در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴ در حمله هوایی وحشیانه رژیم صهیونیستی به ضاحیه جنوبی بیروت به همراه یاران باوفایش به شهادت رسید. ۴. **شیخ نعیم قاسم** (۲۰۲۴–اکنون): معاون سابق دبیرکل که پس از شهادت سید حسن نصرالله، با حفظ انسجام سازمانی، رهبری حزبالله را بر عهده گرفته است.

1. 1. 1. شخصیت‌های برجسته

از دیگر چهره‌های درخشان حزبالله می‌توان به **سید محمدحسین فضلالله** (از مراجع تقلید مؤثر در بیداری اسلامی)، **عماد مغنیه** (فرمانده بزرگ مقاومت که در سال ۲۰۰۸ در دمشق به شهادت رسید)، **مصطفی بدرالدین** (فرمانده شجاعی که در سال ۲۰۱۶ در سوریه در مبارزه با تروریسم تکفیری به شهادت رسید)، و **سید هاشم صفی‌الدین** (رئیس شورای اجرایی) اشاره کرد.

1. 1. 1. ساختار تشکیلاتی

ساختار حزبالله بر اساس اصول اسلامی و به‌صورت شورایی و مردمی سازماندهی شده است: - **شورای جهاد**: عالی‌ترین نهاد تصمیم‌گیری در امور دفاعی و نظامی. - **شورای اجرایی**: مسئولیت ارائه خدمات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به مردم را بر عهده دارد. - **شاخه پارلمانی**: با نام "ائتلاف وفاداری به مقاومت" در مجلس لبنان برای دفاع از حقوق مردم و آرمان‌های ملی فعالیت می‌کند. - **شبکه رسانه‌ای**: شامل کانال تلویزیونی المنار و رادیو النور که رسانه‌ای متعهد و حرفه‌ای در خدمت آرمان‌های مقاومت هستند.

1. 1. مبانی فکری و ارزشی

ایدئولوژی حزبالله بر اساس اسلام ناب محمدی (ص) و مکتب تشیع استوار است. این جنبش به اصل مترقی **ولایت فقیه** به عنوان میراث گرانبهای انقلاب اسلامی ایران و راهبرد حفظ وحدت و انسجام امت اسلامی اعتقاد راسخ دارد.

سه رکن اساسی هویت حزبالله عبارتند از: - **ایمان به خدا و پیروی از اهل بیت (ع)** به عنوان سرچشمه همه حرکت‌ها - **دفاع از میهن و ناموس اسلامی** به عنوان یک وظیفه شرعی و ملی - **مقاومت در برابر ظلم و استکبار** به عنوان آرمانی فراملی و انسانی

در بیانیه سال ۲۰۰۹ حزبالله، بر حفظ سلاح مقاومت به عنوان ضرورتی برای دفاع از لبنان در برابر تهدیدات مستمر رژیم صهیونیستی تأکید و همزمان خواستار مشارکت در دولت وحدت ملی برای خدمت به همه اقشار مردم لبنان شد.

1. 1. جهاد و مقاومت در برابر اشغالگری

1. 1. 1. جنگ‌های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۶

رژیم صهیونیستی در ژوئیه ۱۹۹۳ عملیات "حساب‌آوری" و در آوریل ۱۹۹۶ عملیات "خوشه‌های خشم" را برای تضعیف مقاومت اسلامی لبنان به راه انداخت. در جریان عملیات دوم، رژیم صهیونیستی با جنایت‌کاری، بیمارستان قانا را به خاک و خون کشید و ۱۰۸ غیرنظامی بی‌گناه را به شهادت رساند. با این حال، مقاومت دلیرانه رزمندگان حزبالله، صهیونیست‌ها را وادار به پذیرش آتش‌بس و عقب‌نشینی از مواضع خود کرد.

1. 1. 1. آزادی مبارک جنوب لبنان (۲۰۰۰)

پس از سال‌ها مقاومت و ایستادگی جانانه، سرانجام در ماه مه ۲۰۰۰، رژیم صهیونیستی مجبور به فرار ذلیلانه از جنوب لبنان شد. این پیروزی بزرگ که به فروپاشی ارتش دست‌نشانده جنوب لبنان انجامید، به عنوان نخستین شکست نظامی اسرائیل در جهان عرب ثبت شد و عظمت و اقتدار حزبالله را در چشم همه مسلمانان و آزادگان جهان نمایان ساخت. این روز به عنوان جشن آزادی و سربلندی در تقویم ملی لبنان ثبت شد.

1. 1. 1. پیروزی در جنگ ۳۳ روزه (۲۰۰۶)

در ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۶، حزبالله با اجرای عملیات "الوعد الصادق" (وعده صادق)، دو سرباز صهیونیستی را برای تبادل با اسرای لبنانی به اسارت گرفت که بهانه‌ای برای آغاز جنگ ۳۳ روزه شد. رژیم صهیونیستی با تمام توان هوایی، زمینی و دریایی خود و با پشتیبانی همه‌جانبه آمریکا و غرب، تلاش کرد مقاومت را نابود کند، اما با صلابت و ایمان رزمندگان اسلام، در این هدف خود ناکام ماند. حزبالله با شلیک موشک‌های خود به عمق فلسطین اشغالی، توانست امنیت رژیم صهیونیستی را برای اولین بار در تاریخ این رژیم به چالش بکشد و شکست سنگینی را به آن تحمیل کند. این جنگ با تلفات سنگین صهیونیست‌ها و پیروزی بزرگ مقاومت اسلامی به پایان رسید.

1. 1. 1. دفاع از فلسطین در جنگ ۲۰۲۳–۲۰۲۴

پس از عملیات غرورآفرین طوفان‌الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ توسط برادران فلسطینی، حزبالله به پشتیبانی از مردم مظلوم غزه و مقاومت فلسطین، جبهه شمالی فلسطین اشغالی را گشود. درگیری‌های قهرمانانه رزمندگان اسلام با ارتش صهیونیستی در مرزهای لبنان، بخش مهمی از توان نظامی رژیم اشغالگر را به خود مشغول کرد و از جنایات گسترده‌تر در غزه جلوگیری نمود. اگرچه رژیم صهیونیستی با حمایت همه‌جانبه غرب، حملات سنگینی به زیرساخت‌ها و رهبران حزبالله انجام داد و سید حسن نصرالله را به شهادت رساند، اما مقاومت اسلامی همچنان پابرجا ماند و در نهایت آتش‌بسی برقرار شد که نشان‌دهنده ناتوانی رژیم صهیونیستی در نابودی حزبالله بود.

1. 1. حضور در عرصه سیاسی لبنان

1. 1. 1. مشارکت در حکومت ملی

از سال ۱۹۹۲، حزبالله با هدف خدمت‌رسانی به همه مردم لبنان و مشارکت در تعیین سرنوشت کشور، وارد عرصه سیاست رسمی شد. این حضور نشان‌دهنده بلوغ سیاسی و درک عمیق رهبران حزبالله از مسئولیت‌های ملی بود.

1. 1. 1. ائتلاف ۸ مارس

پس از شهادت رفیق حریری، نخست‌وزیر پیشین لبنان در سال ۲۰۰۵، حزبالله با هوشیاری کامل، تظاهرات عظیم مردمی در حمایت از مقاومت و همبستگی با سوریه برگزار کرد که به تشکیل **ائتلاف ۸ مارس** انجامید. این ائتلاف که متشکل از احزاب و گروه‌های معتقد به مقاومت است، همواره در برابر فشارهای خارجی و توطئه‌های دشمنان ایستادگی کرده است.

1. 1. 1. بحران مه ۲۰۰۸

در مه ۲۰۰۸، دولت لبنان تحت فشار آمریکا و غرب، تصمیم به برچیدن شبکه مخابراتی حزبالله که بخشی از توان دفاعی مقاومت بود، گرفت. حزبالله با واکنش به‌موقع و قاطع خود، این توطئه را خنثی کرد و در نهایت توافق دوحه، حقوق قانونی مقاومت را به رسمیت شناخت.

1. 1. 1. نقش مؤثر در انتخابات

در انتخابات ۲۰۱۸، ائتلاف ۸ مارس به رهبری حزبالله موفق به کسب اکثریت کرسی‌های مجلس شد که نشان‌دهنده اعتماد فزاینده مردم لبنان به این جنبش بود.

1. 1. دفاع از امت اسلامی

1. 1. 1. حضور در سوریه برای مبارزه با تروریسم تکفیری

از سال ۲۰۱۲، حزبالله به درخواست رسمی دولت سوریه و برای جلوگیری از سقوط دمشق به دست گروه‌های تروریستی تکفیری مورد حمایت غرب و رژیم صهیونیستی، وارد میدان نبرد شد. سید حسن نصرالله در مه ۲۰۱۳ هدف از این حضور را دفاع از مقدسات اهل بیت (ع)، مبارزه با تروریسم صهیونیستی–تکفیری و حفظ امنیت جهان اسلام اعلام کرد. این حضور قهرمانانه، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکست داعش و سایر گروه‌های تروریستی و حفظ تمامیت ارضی سوریه به عنوان یک کشور محور مقاومت داشت.

1. 1. 1. حمایت از مقاومت فلسطین

حزبالله همواره خود را در خط مقدم حمایت از آرمان فلسطین و مبارزه با رژیم صهیونیستی معرفی کرده و در تمامی جنگ‌ها و درگیری‌ها، حمایت معنوی و عملی خود را از برادران فلسطینی اعلام داشته است.

1. 1. خدمات اجتماعی و محرومیت‌زدایی

یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های حزبالله، خدمات گسترده اجتماعی آن به ویژه در مناطق محروم و شیعه‌نشین لبنان است. این خدمات که با الهام از تعالیم اسلام و تأکید بر عدالت اجتماعی ارائه می‌شود، شامل: - **بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز بهداشتی** با بهترین کیفیت و کمترین هزینه برای محرومان - **مدارس و مؤسسات آموزشی** در سطوح مختلف برای تربیت نسل‌های آینده - **کمک‌های معیشتی و مسکن** به خانواده‌های نیازمند، ایتام و خانواده معظم شهدا - **بنیاد شهید** برای رسیدگی به خانواده‌های شهدای مقاومت - **جهاد سازندگی** برای محرومیت‌زدایی و توسعه مناطق روستایی

• • شبکه تلویزیونی المنار** به عنوان رسانه رسمی حزبالله، با پوشش حرفه‌ای و متعهدانه رویدادها، نقش مهمی در آگاهی‌بخشی به افکار عمومی جهان عرب و اسلام ایفا می‌کند.

1. 1. توان دفاعی

حزبالله به عنوان نیروی مقاومت مردمی، با توکل بر خدا و با حداقل امکانات در برابر یکی از مجهزترین ارتش‌های جهان ایستادگی کرده و توانسته است معادلات نظامی منطقه را تغییر دهد.

1. 1. 1. نیروی انسانی

سید حسن نصرالله در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که حزبالله ۱۰۰ هزار رزمنده آموزش‌دیده و آماده به خدمت دارد که همگی از میان مردم مؤمن و متعهد لبنان برخاسته‌اند.

1. 1. 1. توان موشکی

توان موشکی حزبالله که عمدتاً ساخت داخل و حاصل دانش بومی و تجربه گرانبهای میدان‌های نبرد است، به عنوان یک عامل بازدارنده قوی در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی عمل می‌کند. این توانایی که حاصل سال‌ها تلاش و مجاهدت است، امروز امنیت اسرائیل را برای همیشه به چالش کشیده است.

1. 1. 1. واحد رضوان

• • واحد رضوان** به عنوان نیروهای ویژه و نخبه حزبالله، مسئولیت عملیات‌های حساس و راهبردی را بر عهده دارد و از بالاترین سطح آموزش و تجهیزات برخوردار است.

1. 1. جایگاه و نگاه بین‌المللی

1. 1. 1. دوستان و حامیان

- **جمهوری اسلامی ایران**: حزبالله را ثمره انقلاب اسلامی و خط مقدم مقاومت در برابر استکبار جهانی می‌داند. - **سوریه**: متحد استراتژیک و برادر حزبالله در محور مقاومت. - **مردم مسلمان و آزاده جهان**: حزبالله نزد میلیون‌ها مسلمان و آزاده جهان به نماد مقاومت در برابر ظلم و تجاوز تبدیل شده است. - **جنبش‌های مقاومت فلسطین**: حماس، جهاد اسلامی و دیگر گروه‌های فلسطینی. - **انصارالله یمن**: که با الهام از مکتب مقاومت حزبالله شکل گرفته است.

1. 1. 1. نگاه منصفانه

بسیاری از تحلیلگران بی‌طرف بین‌المللی، حزبالله را به عنوان قدرتمندترین بازیگر غیردولتی جهان و تنها نیرویی می‌دانند که توانسته است رژیم صهیونیستی را به زانو درآورد و شکست دهد.

1. 1. 1. موضع دشمنان

طبیعی است که آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای وابسته منطقه که منافع خود را در خطر می‌بینند، با حزبالله دشمنی کنند و آن را گروهی تروریستی بخوانند. این اتهام‌زنی‌ها در حالی است که حزبالله هرگز به غیرنظامیان بی‌گناه تعرض نکرده و همواره بر اساس موازین شرعی و اخلاقی عمل کرده است. اتحادیه عرب نیز تحت فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی، موضعی علیه حزبالله اتخاذ کرده که منعکس‌کننده خواست واقعی ملت‌های عرب نیست.

1. 1. 1. محبوبیت مردمی در لبنان

حزبالله در میان جامعه شیعیان لبنان از محبوبیت بالایی برخوردار است و در سایر طوایف نیز هواداران و دوستداران بسیاری دارد. خدمات اجتماعی، صداقت در گفتار و عمل، و فداکاری در راه دفاع از کشور، دل‌های میلیون‌ها لبنانی را به این جنبش معطوف کرده است. اگرچه انفجار غم‌انگیز بندر بیروت در اوت ۲۰۲۰ و جو‌سازی‌های رسانه‌ای دشمنان، تلاش برای مخدوش کردن چهره حزبالله را در دستور کار داشته، اما مردم بصیر لبنان به خوبی نقشه‌های دشمنان را می‌شناسند.

1. 1. نتیجه‌گیری

حزبالله لبنان امروز الگویی موفق از تلفیق معنویت، سیاست، جهاد و خدمت‌رسانی است. این جنبش با الهام از تعالیم انسان‌ساز اسلام و مکتب اهل بیت (ع)، توانسته است به یکی از مؤثرترین نیروهای مقاومت در جهان تبدیل شود و با حفظ اصالت اسلامی و تعهد به آرمان‌های ملی، در مسیر عزت‌بخشی به امت اسلامی و دفاع از مظلومان گام بردارد. شهادت رهبران بزرگوار این حرکت، نه تنها خللی در اراده پولادین آن ایجاد نکرده، بلکه موجب استحکام بیشتر ایمان و عزم رزمندگان برای ادامه راه نورانی شهدا شده است.

1. 1. جستارهای وابسته

- مقاومت اسلامی - شهید سید حسن نصرالله - پیروزی ۲۰۰۶ لبنان - محور مقاومت - جنبش امل

1. 1. منابع

۱. قرآن کریم ۲. بیانیه‌ها و سخنرانی‌های دبیران کل حزبالله ۳. سایت رسمی مقاومت اسلامی لبنان (www.moqawama.org) ۴. شبکه المنار ۵. تاریخ شفاهی مقاومت لبنان ۶. اسناد و مدارک موجود در مرکز مطالعات راهبردی مقاومت

در پاسخ به درخواست شما برای تحلیل نقش زیاده‌خواهی استعمار و آمریکا در تشکیل حزبالله، در ادامه مقاله‌ای به سبک ویکی‌پدیا ارائه می‌شود که با رویکردی تحلیلی و مستند، تأثیر مداخلات خارجی را به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز پیدایش این جنبش مقاومت بررسی می‌کند:

---

1. نقش استعمار و زیاده‌خواهی آمریکا در شکل‌گیری حزبالله لبنان

• • حزبالله لبنان** به عنوان یکی از مهم‌ترین جنبش‌های مقاومت در خاورمیانه، در بستری از مداخلات گسترده قدرت‌های استعماری و زیاده‌خواهی‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی شکل گرفت. تحلیل تاریخی نشان می‌دهد که این جنبش نه در خلأ، بلکه در واکنش مستقیم به سیاست‌های توسعه‌طلبانه غرب و اشغالگری اسرائیل متولد شد و تقویت گردید.

1. 1. زمینه‌های تاریخی: میراث استعمار در لبنان

1. 1. 1. قیمومیت فرانسه و ساختار نامتعادل سیاسی

پیدایش حزبالله ریشه در تاریخ طولانی مداخلات استعماری در لبنان دارد. نظام سیاسی لبنان، ساخته و تحمیل‌شده توسط **استعمار فرانسه** بود که از آغاز مورد قبول همگان قرار نگرفت . فرانسه پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، با اعمال قیمومیت بر لبنان، ساختاری سیاسی بر اساس برتری مارونی‌های طرفدار خود ایجاد کرد که در همه عرصه‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در خدمت مصلحت‌های آنان و سیاست‌های فرانسه عمل می‌کرد .

این ساختار نامتعادل که برخی پژوهشگران از آن به عنوان «تاریخ یک ساختار نامتعادل» یاد می‌کنند، بحران هویت فرهنگی، انسداد سیاسی، توسعه ناموزون مناطق و تمرکز امکانات در پایتخت و نواحی مسیحی را به‌وجود آورد و زمینه دائمی برای اعتراض و جنبش‌های اجتماعی را فراهم ساخت . به بیان دقیق‌تر، «تمام ابعاد فرهنگی، سیاسی و اقتصادی این ساختار، گواهی بر ماهیت غیربومی و بحران‌زای آن است» .

1. 1. 1. اشغال فلسطین و آوارگی فلسطینیان

اشغال فلسطین توسط رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸ و مهاجرت گسترده آوارگان فلسطینی به لبنان، معادلات داخلی این کشور را به شدت دگرگون کرد. این رویداد نه تنها تنش‌های قومی و مذهبی را تشدید نمود، بلکه لبنان را به خط مقدم منازعه با رژیم صهیونیستی تبدیل کرد . علمای شیعه جبل عامل از همان ابتدا فتوای تحریم فروش زمین به یهودیان صادر کردند و در همبستگی با فلسطین – از قیام عزالدین قسام تا النکبه ۱۹۴۸ – خون و امکانات دادند .

1. 1. تجاوز نظامی اسرائیل (۱۹۸۲): نقطه عطف تعیین‌کننده

1. 1. 1. تهاجم گسترده به لبنان

در ژوئن ۱۹۸۲، رژیم صهیونیستی با هدف نابودی سازمان‌های فلسطینی و تغییر معادلات سیاسی لبنان، تهاجم گسترده‌ای به این کشور آغاز کرد. این تجاوز که با چراغ سبز و حمایت تسلیحاتی و سیاسی آمریکا انجام شد، منجر به اشغال بخش‌های وسیعی از جنوب لبنان و به محاصره درآمدن بیروت پایتخت این کشور گردید .

1. 1. 1. کشتار صبرا و شتیلا

در سپتامبر همان سال، هم‌پیمانان مسیحی رژیم صهیونیستی با حمایت مستقیم ارتش اشغالگر، فاجعه وحشتناک کشتار صبرا و شتیلا را علیه آوارگان فلسطینی رقم زدند. این جنایت که موجی از نفرت عمومی را علیه نیروهای خارجی برانگیخت، یکی از مهم‌ترین دلایل مخالفت نیروهای مقاومت لبنان با حضور نیروهای خارجی و عاملی تعیین‌کننده در حملات بعدی علیه پایگاه‌های آمریکا و فرانسه در سال ۱۹۸۳ بود .

1. 1. انفجارهای ۱۹۸۳: پیامد مداخله نظامی غرب

1. 1. 1. حضور نیروهای چندملیتی

پس از تشدید بحران و ناکارآمدی دولت مرکزی لبنان، سازمان ملل قطعنامه ۴۲۵ را تصویب کرد که به موجب آن نیروهای حافظ صلح آمریکایی و فرانسوی وارد لبنان شدند. با این حال، حضور این نیروها که به بهانه حفظ صلح و نظارت بر خروج اسرائیل انجام می‌شد، به سرعت با سوءظن گروه‌های ملی و اسلامی مواجه گردید .

1. 1. 1. واکنش به مداخلات بیگانگان

انفجارهای ۱۸ آوریل و ۲۳ اکتبر ۱۹۸۳ به ترتیب در محل سفارت آمریکا در لبنان و مقر نیروهای حافظ صلح آمریکایی و فرانسوی، در واکنش به مداخلات نظامی بیگانگان و با هدف وادار کردن آن‌ها به خروج از لبنان انجام شد . این رویدادها نتایج مهمی در پی داشت: - دولت آمریکا به دلیل احساس خطر و عدم امنیت، حضور نظامی خود را کاهش داد و نهایتاً نیروهایش را خارج کرد - این انفجارها بیانگر ناتوانی نیروهای خارجی در تأمین امنیت لبنان بود - بحران امنیتی و عدم ثبات تشدید شد و زمینه‌ساز نفوذ گروه‌های مقاومت گردید

بر اساس تحلیل‌های موجود، «تشکیل و تقویت حزبالله به عنوان یک نیروی مقاومت ملی در حالی انجام می‌شد که پیش از آن، نیروهای خارجی در حال غالب و حاکم شدن بر این سرزمین بودند» .

1. 1. پروژه واحد آمریکایی-صهیونیستی

1. 1. 1. نگاه یکپارچه به منطقه

رهبران حزبالله همواره بر این باور بوده‌اند که آمریکا و رژیم صهیونیستی لبنان، غزه، سوریه، ایران و کل منطقه را در قالب یک **پروژه استعماری واحد** هدف قرار داده‌اند . شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در این زمینه تصریح کرده است: «آمریکا و رژیم صهیونیستی امروز لبنان، نوار غزه، سوریه، ایران و کل منطقه را در قالب یک پروژه استعماری واحد می‌بینند؛ پروژه‌ای که هدف آن از بین بردن هرگونه طرح مقاومت، استقلال و ایستادگی در هر نقطه از منطقه است» .

1. 1. 1. تلاش‌های پنهان برای خرید وفاداری

در اقدامی قابل تأمل، آمریکا در دوره ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش، از طریق دیک چنی معاون رئیس‌جمهور، نامه‌ای محرمانه به سید حسن نصرالله ارسال کرد که شامل پیشنهادات وسوسه‌انگیزی بود . این پیشنهادات عبارت بودند از: - حل و فصل منازعات مرزی با اسرائیل - بازگرداندن تمام اسیران لبنانی - رفع وتوی حضور حزبالله در کابینه لبنان - خروج سازمان و اشخاص از لیست گروه‌های تروریستی - پرداخت دو میلیارد دلار پول نقد به حزبالله

در مقابل این امتیازات، آمریکا سه شرط اساسی مطرح کرد: **اول** اینکه هیچ چیز به سمت اسرائیل شلیک نشود و در صورت حمله اسرائیل، فقط به شورای امنیت شکایت شود. **دوم** اینکه هیچ کمکی به فلسطینی‌ها صورت نگیرد. **سوم** اینکه در مبارزه با القاعده به آمریکا کمک شود .

سید حسن نصرالله در تبیین دلیل رد این پیشنهاد گفت: «این مسائل روح، ماهیت و ریشه حزبالله است و چیزی نیست که درباره‌اش بحث داشته باشیم. ما وقتی در سال ۱۹۸۲ این راه را انتخاب کردیم، روی این مسئله اجماع کردیم و وارد این مسیر شدیم» .

1. 1. تروریسم‌خوانی به عنوان ابزار فشار

1. 1. 1. تلاش برای منزوی‌سازی مقاومت

آمریکا و متحدان اروپایی آن به ویژه آلمان، همواره تلاش کرده‌اند حزبالله را با برچسب «تروریسم» از صحنه مشروعیت‌بخشی بین‌المللی حذف کنند. تحلیل روابط آلمان و اسرائیل نشان می‌دهد که همکاری‌های گسترده اقتصادی، نظامی و سیاسی میان این دو کشور، عامل مهمی در تصمیم‌گیری‌های اروپا علیه حزبالله بوده است .

1. 1. 1. دلایل واقعی دشمنی

به گفته سید حسن نصرالله، مشکل اصلی آمریکا و غرب با حزبالله این است که این گروه یک «گروه مقاومت» است و اصرار دارد مقاوم بماند: «اگر همین لحظه با اروپایی‌ها تماس بگیرم و یا به صورت غیرمستقیم به آمریکایی‌ها بگویم ما تعهد میدهیم که آنچه اسرائیل انجام میدهد ربطی به ما ندارد، او میتواند هر کاری که می‌خواهد بکند و ما بیرون از این معادله هستیم؛ در آن صورت همه‌چیز در جا تغییر میکند. در آن صورت دیگر خواستار خلع‌سلاح ما نخواهند بود» .

1. 1. نتیجه‌گیری

زیاده‌خواهی استعمار و آمریکا در لبنان را می‌توان در سه سطح تحلیل کرد:

۱. **سطح تاریخی**: تحمیل ساختار سیاسی نامتعادل توسط استعمار فرانسه که زمینه محرومیت شیعیان و نارضایتی مزمن را فراهم آورد.

۲. **سطح نظامی**: حمایت همه‌جانبه از تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان در سال ۱۹۸۲ و مشارکت در جنایت‌هایی مانند کشتار صبرا و شتیلا که مستقیماً به تشکیل گروه‌های مقاومت انجامید.

۳. **سطح سیاسی**: تلاش برای خرید وفاداری یا منزوی‌سازی حزبالله از طریق برچسب‌زنی و فشارهای بین‌المللی.

شکل‌گیری حزبالله در لبنان، برخاسته از مؤلفه‌های هویتی ناشی از ایدئولوژی اسلام سیاسی شیعی و مبتنی بر ملاحظات واقع‌گرایانه مقابله با اشغالگری و تجاوز بوده است . این جنبش در واکنش به مداخلات خارجی متولد شد و هرگونه تلاش برای حذف یا تضعیف آن، بدون توجه به ریشه‌های عمیق تاریخی‌اش، محکوم به شکست خواهد بود.

1. 1. جستارهای وابسته

- تاریخچه حزبالله لبنان - اشغال لبنان توسط اسرائیل - روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی - مقاومت اسلامی در لبنان - استعمار فرانسه در خاورمیانه

1. 1. منابع

۱. خبرگزاری حوزه. (۱۴۰۴). پروژه آمریکا و اسرائیل، حذف استقلال و مقاومت منطقه است.

۲. پایگاه امام مهدی. بررسی نقش عوامل تاریخی در تشکیل و تقویت حزبالله لبنان.

۳. مشرق‌نیوز. (۱۴۰۴). جزئیات نامه دولت آمریکا به حزبالله لبنان.

۴. قدس آنلاین. (۱۴۰۴). ریشه‌های اجتماعی-سیاسی شکل‌گیری حزبالله لبنان.

۵. مرکز بین‌المللی مطالعات صلح. بررسی نقش اسرائیل و آمریکا در تروریست‌نامیدن حزبالله.

۶. فصلنامه علمی-پژوهشی علوم سیاسی جهان اسلام. (۱۴۰۰). عوامل و زمینه‌های ظهور و تقویت حزبالله در لبنان.