سمیر قنطار
سمیر قنطار (۲۰ ژوئیه ۱۹۶۲ – 20 دسامبر ۲۰۱۵)، مبارز برجسته لبنانی و از اعضای ارشد حزب‌الله لبنان بود که به عنوان «سردار اسیران لبنان و جهان عرب» شناخته می‌شد. او در ۱۶ سالگی در جریان یک عملیات چریکی در سواحل نهاریا در خاک اسرائیل به اسارت درآمد و نزدیک به سه دهه (طولانی‌ترین مدت حبس یک زندانی غیرفلسطینی در اسرائیل) را در زندان‌های فوق‌امنیتی سپری کرد.
قنطار در پی جنگ ۳۳ روزه و طی توافق رسمی تبادل اسرا در سال ۲۰۰۸ (عملیات رضوان) به همراه پیکرهای چند صد تن از شهدای مقاومت آزاد شد. او پس از آزادی، رسماً به صفوف حزب‌الله پیوست و در جریان بحران سوریه، نقش میدانی برجسته‌ای در پایه‌گذاری هسته‌های مقاومت مردمی در بلندی‌های جولان ایفا کرد تا اینکه در دسامبر ۲۰۱۵ در حمله هوایی هدفمند رژیم اسرائیل در جرمانا به شهادت رسید.
زندگینامه
سمیر سامی قنطار در ۲۰ ژوئیه ۱۹۶۲ در روستای کوهستانی «عُبیه» در شهرستان عالیه (منطقه‌ای عمدتاً دروزی‌نشین در جبل لبنان) در خانواده‌ای سنتی به دنیا آمد. وی در نوجوانی و هم‌زمان با تشدید جنگ داخلی لبنان و اشغالگری‌های رژیم اسرائیل، شدیداً تحت تأثیر آرمان فلسطین قرار گرفت:
- در سال ۱۹۷۶ در ۱۴ سالگی به شاخه نظامی «جبهه آزادی‌بخش فلسطین» (به رهبری ابوعباس) پیوست.
- در نخستین تلاش برای ورود به خاک فلسطین از طریق مرز اردن بازداشت و حدود ۱۱ ماه را در زندان اردن سپری کرد.
عملیات نهاریا و اسارت (۱۹۷۹)
در ۲۲ آوریل ۱۹۷۹، سمیر قنطار در رأس یک تیم چهار نفره با یک قایق بادی موتوری از ساحل صور لبنان حرکت کرده و شبانه در سواحل شهر بندری نهاریا پیاده شدند:
- هدف این عملیات، گروگان‌گیری نیروهای نظامی یا شخصیت‌های صهیونیست برای مبادله با اسرای مقاومت بود.
- در جریان درگیری با پلیس اسرائیل و محاصره ساختمان محل عملیات، سمیر و همراهانش با نیروهای امنیتی درگیر شدند که طی آن چند اسرائیلی (از جمله یک افسر پلیس و دو غیرنظامی) و دو تن از همرزمان قنطار جان باختند.
- سمیر قنطار که به شدت مجروح شده بود، به اسارت درآمد.
دادگاه نظامی تل‌آویو در سال ۱۹۸۰ او را به پنج بار حبس ابد به علاوه ۴۷ سال زندان محکوم کرد. مقامات امنیتی اسرائیل همواره او را خط قرمز هرگونه توافق تبادل اسرا می‌دانستند و بارها تصریح کردند که وی هرگز زنده از زندان خارج نخواهد شد.
دوران طولانی حبس و فعالیت‌های داخل زندان
قنطار نزدیک به ۳۰ سال از زندگی خود را در سیاه‌چال‌ها و زندان‌های مختلف اسرائیل (از جمله زندان‌های عسقلان، نفحه و هداریم) سپری کرد:
1. رهبری اعتصابات غذا: او به عنوان یکی از رهبران فکری و تشکیلاتی زندانیان، سازماندهی چندین اعتصاب غذای گسترده برای احقاق حقوق اولیه اسرا را بر عهده داشت.
2. تحصیلات در زندان: وی در دوره حبس، زبان عبری را فراگرفت و از طریق سیستم آموزش از راه دور، مدرک کارشناسی ادبیات و علوم انسانی و اجتماعی دریافت کرد.
3. گرویدن به تشیع: قنطار در زندان و پس از سال‌ها مطالعه تطبیقی پیرامون مذهب و هم‌زیستی با علمای اسیر، به تشیع گروید؛ هرچند این موضوع را به دلیل جلوگیری از سوءاستفاده‌های تبلیغاتی رژیم صهیونیستی تا پس از آزادی علنی نکرد.
آزادی در عملیات تبادل اسرا (۲۰۰۸)
در ۱۶ ژوئیه ۲۰۰۸، طی توافقی با میانجی‌گری سازمان ملل و آلمان:
- حزب‌الله جسد دو سرباز اسرائیلی (الداد رگب و ایهود گولدواسر) را تحویل داد.
- اسرائیل ناچار شد سمیر قنطار و ۴ اسیر دیگر لبنانی را آزاد و پیکر نزدیک به ۲۰۰ شهید مقاومت (از جمله دلال المغربی) را تحویل دهد.
- سمیر قنطار در فرودگاه بیروت مورد استقبال رسمی رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، رئیس پارلمان و استقبال میلیونی مردم در ضاحیه قرار گرفت. او در همان روز با لباس نظامی مقاومت در انظار حاضر شد و سوگند یاد کرد که مسیر مبارزه را تا آزادی کامل جولان و فلسطین ادامه خواهد داد.
نقش در سوریه و محور جولان
پس از آغاز بحران سوریه در سال ۲۰۱۱، سمیر قنطار به عنوان یکی از فرماندهان ارشد میدانی حزب‌الله به دمشق رفت:
- وی با استفاده از اشتراکات فرهنگی و ارتباط با قبایل و طوایف دروزی و سوری استان قنیطره، نقشی کلیدی در سازماندهی «مقاومت مردمی جولان» ضد اشغالگری ارتش اسرائیل در بلندی‌های جولان ایفا نمود.
- اسرائیل او را مسئول طراحی و اجرای چندین رشته عملیات خمپاره‌ای، موشکی و کارگذاری تله‌های انفجاری در طول خط آتش‌بس جولان می‌دانست و او را در فهرست اهداف ترور درجه‌یک خود قرار داد.
شهادت
در شامگاه ۲۰ دسامبر ۲۰۱۵ (۲۹ آذر ۱۳۹۴):
- جنگنده‌های ارتش اسرائیل با نقض حریم هوایی و شلیک موشک‌های دوربرد هدایت‌شونده، یک ساختمان ۶ طبقه مسکونی را در منطقه جرمانا واقع در حومه دمشق هدف قرار دادند.
- سمیر قنطار به همراه تعدادی از فرماندهان مقاومت سوریه و همراهانش در این حمله به شهادت رسید.
- پیکر او به لبنان منتقل شد و پس از تشییع گسترده، در گلزار شهدای مقاومت در «روضة الشهیدین» بیروت به خاک سپرده شد.
آثار و یادبودها
- کتاب خاطرات: کتاب زندگینامه و خاطرات اسارت او با عنوان «قصتی» (داستان من) به قلم حسان حیدر به چاپ رسیده که در ایران نیز با عنوان «حقیقت سمیر» ترجمه و منتشر شده است.
- نشان‌های افتخار متعددی از سوی مقامات سیاسی سوریه، لبنان و همچنین چهره‌های برجسته مقاومت پس از آزادی به وی اعطا شد.
منابع
1. روزنامه الأخبار (لبنان): ویژه‌نامه شهادت سمیر قنطار و سوابق سازماندهی جبهه جولان (دسامبر ۲۰۱۵).
2. کتاب «قصتی: سمیر القنطار»: تدوین حسان حیدر، انتشارات دار الآداب، بیروت.
3. خبرگزاری آسوشیتد پرس (AP): بازتاب خبر ترور سمیر قنطار در جرمانا دمشق (۲۰ دسامبر ۲۰۱۵).
4. پایگاه الجزیره نت: گزارش پیشینه و بیوگرافی «عمید الاسری سمیر قنطار».
5. مرکز مطالعات اسرا و مفقودین لبنان: اسناد مربوط به تبادل اسرای ۲۰۰۸ موسوم به عملیات رضوان.