هادی العامری

هادی العامری (متولد: ۱ ژوئیه ۱۹۵۴)، سیاستمدار برجسته و دبیرکل «سازمان بدر» عراق است [1, 3]. او یکی از مهم‌ترین حلقه‌های پیوند میان محور مقاومت اسلامی و ارکان نظامی و سیاسی دولت عراق در دهه‌های اخیر به شمار می‌رود [2, 3].

العامری که سابقه ده‌ها سال مبارزه مسلحانه علیه رژیم بعث صدام حسین را در کارنامه خود دارد، پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳، نقش عمده‌ای در ادغام نیروهای مجاهد در ساختار جدید امنیتی عراق ایفا کرد [1, 3]. او با آغاز تهاجم داعش در سال ۲۰۱۴، با ترک موقت مناصب اجرایی و سیاسی، لباس رزم بر تن کرد و در کنار ابومهدی المهندس و حاج قاسم سلیمانی، رهبری مهم‌ترین عملیات‌های پاکسازی مناطق استراتژیک عراق را بر عهده گرفت [2, 6].

زندگی‌نامه و پیشینه مبارزاتی

۱. سال‌های نخست و مهاجرت اجباری

هادی العامری در تابستان ۱۹۵۴ میلادی در استان دیالی واقع در شرق عراق به دنیا آمد [1, 2]. او دوران دانشگاهی را در رشتۀ آمار در دانشگاه بغداد سپری و در سال ۱۹۷۶ فارغ‌التحصیل شد [1, 2]. در اواخر دهه ۱۹۷۰، هم‌زمان با تشدید فعالیت احزاب اسلامی و سرکوب شدید رژیم صدام علیه هواداران سید محمدباقر صدر، تحت تعقیب دستگاه امنیتی بعث قرار گرفت و به اعدام محکوم شد؛ رویدادی که او را ناچار ساخت به سوریه و سپس ایران هجرت کند [2, 3].

۲. تکوین سپاه بدر و سال‌های دفاع مقدس

با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در سال ۱۹۸۲، العامری به همراه شهید سید محمدباقر حکیم و شهید ابومهدی المهندس، هستۀ اولیه «تیپ ۹ بدر» (که بعدها به لشکر و سپاه بدر ارتقا یافت) را از میان مجاهدان عراقی مقیم ایران و اسرای داوطلب عراقی تشکیل دادند [2, 3]. العامری در دوران جنگ در مسئولیت‌های مختلف عملیاتی، اطلاعاتی و فرماندهی یگان‌های بدر در جبهه‌های جنوب و غرب ایران و نیز عملیات‌های نفوذی در هورهای جنوب عراق علیه ارتش صدام نقش‌آفرینی کرد و در سال ۲۰۰۲ به عنوان فرمانده کل شاخه نظامی بدر برگزیده شد [2, 3].

نقش‌های استراتژیک، وزارتی و فرماندهی میدانی

۱. گذار به ساختار سیاسی-امنیتی عراق نوین (۲۰۰۳ – ۲۰۱۴)

پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳، العامری سازمان بدر را از یک ساختار صرفاً چریکی-نظامی به یک سازمان فراگیر سیاسی و مدنی تبدیل کرد [1, 3]. او در تدوین ساختار امنیتی جدید عراق با نخست‌وزیران وقت همکاری داشت و در سال ۲۰۱۰ در دولت دوم نوری مالکی، به عنوان وزیر حمل‌ونقل عراق منصوب شد [1, 2].

۲. مقابله با داعش و مهندسی خطوط مقدم (۲۰۱۴ – ۲۰۱۷)

با فتوای جهاد کفایی آیت‌الله سیستانی در خرداد ۱۳۹۳، العامری کت و شلوار وزارتی را کنار گذاشت و به عنوان یکی از میدانی‌ترین فرماندهان حشدالشعبی در خطوط نبرد ظاهر شد [2, 6]:

تثبیت و پاکسازی استان دیالی: العامری خط دفاعی استان دیالی و سد العظیم را حفظ کرد و مانع از سقوط مرزهای شرقی عراق به دست داعش شد [2, 6].
عملیات عاشورا (جرف‌الصخر): در پاییز ۲۰۱۴، او فرماندهی عملیات پاکسازی «جرف‌الصخر» در شمال بابل را بر عهده داشت؛ منطقه‌ای راهبردی که کمربند امنیتی بغداد و کربلا محسوب می‌شد و پس از آزادسازی به «جرف‌النصر» تغییر نام یافت [2, 6].
آزادسازی استان‌های صلاح‌الدین و موصل: او به همراه یگان‌های بدر و سایر شاخه‌های حشدالشعبی در آزادسازی شهرهای بیجی، تکریت، آمرلی و عملیات محاصره و ورود به موصل نقشی پیشرو داشت [2, 6].

۳. رهبری سیاسی: ائتلاف الفتح و چارچوب هماهنگی

در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۸، هادی العامری با گردهم آوردن گروه‌ها و جناح‌های نزدیک به حشدالشعبی، «ائتلاف الفتح» را تأسیس کرد و توانست با کسب ۴۸ کرسی، به دومین فراکسیون قدرتمند پارلمان عراق تبدیل شود [1, 4]. او همواره در رأس فرایند تشکیل دولت‌های ائتلافی عراق و گزینش نخست‌وزیران (از جمله عادل عبدالمهدی، مصطفی الکاظمی و محمد شیاع السودانی) به عنوان یکی از رهبران ارشد «چارچوب هماهنگی شیعیان» عمل کرده و مانع از حذف جریان مقاومت از ساختار حکومت شده است [4, 5].

مواضع در قبال رویدادهای منطقه‌ای و حضور نیروهای خارجی

ترور فرماندهان فرودگاه بغداد (دی ۱۳۹۸): پس از ترور سپهبد قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس، العامری به‌عنوان یکی از نخستین شخصیت‌هایی مطرح شد که مسئولیت سرپرستی و هدایت فرماندهی عملیات حشدالشعبی را بر دوش گرفت و در پارلمان عراق پیش‌نویس طرح خروج کامل نیروهای رزمی آمریکا را به تصویب رساند [2, 6].
تثبیت جایگاه قانونی حشدالشعبی: العامری بارها بر عدم امکان ادغام یا انحلال حشدالشعبی تأکید کرده و این سازمان را متضمن امنیت ملی و ستون فقرات بازدارندگی دفاعی عراق در کنار ارتش و پلیس عراق دانسته است [5, 6].

منابع

1. دانشنامه ویکی‌پدیا (نسخه انگلیسی و فارسی)، «مدخل تفصیلی هادی العامری؛ سوابق حزبی، وزارت و پارلمان»، پیوند: [en.wikipedia.org/wiki/Hadi_al-Amiri].

2. اندیشکده بنیاد جیمزتاون (Jamestown Foundation)، «Iraq’s Powerful PMU Commander: Hadi al-Ameri and the Badr Legacy»، نشریه تروریسم مانیتور (Terrorism Monitor).

3. پایگاه اطلاع‌رسانی ویکی‌شیعه، «مدخل سازمان بدر؛ تاریخچه تأسیس در ایران، شاخه نظامی و گذار به حزب سیاسی»، پیوند: [fa.wikishia.net/view/سازمان_بدر].

4. اندیشکده واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک (Washington Institute)، «Hadi al-Ameri and the Politics of the Iraqi Coordination Framework»، مقالات تحلیلی ساختار قدرت در بغداد.

5. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «تأکید هادی العامری بر لزوم تصویب و تثبیت کامل قوانین حمایتی حشد الشعبی»، سرویس بین‌الملل و عراق، گزارش‌های سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵.

6. مرکز پژوهش‌های خاورمیانه و پایگاه ضدتروریسم (Counter Extremism Project - CEP)، «Hadi al-Amiri: Military Leadership, Badr Corps, and Kata’ib ties»، بانک اطلاعات فرماندهان عراق.