رضا مظفری‌نیا
رضا مظفری‌نیا (۲ شهریور ۱۳۳۸ – ۹ اسفند ۱۴۰۴)، دانشمند مهندسی مواد، مدیر ارشد صنایع راهبردی و از فرماندهان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بود. وی نقشی محوری در پیوند میان دانشگاه‌های نظامی _ فناورانه و صنایع پیشرفته تسلیحاتی کشور ایفا کرد.
مظفری‌نیا علاوه بر سوابق علمی و مدیریت هشت‌ساله بر دانشگاه صنعتی مالک اشتر، پس از شهادت محسن فخری‌زاده و دوره کوتاه‌مدت مهدی فرحی، ریاست «سازمان پژوهش و نوآوری‌های دفاعی» (سپند) را از شهریور ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ برعهده گرفت. او به دلیل مدیریت برنامه‌های تحقیقاتی تجهیزات دفاعی، بارها هدف تحریم‌های بین‌المللی دولت آمریکا قرار گرفت و درنهایت در اسفند ۱۴۰۴ در جریان حملات هوایی و موشکی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تهران به شهادت رسید.
مسئولیت‌های علمی و دفاعی
۱. فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی
رضا مظفری‌نیا فارغ‌التحصیل و استاد مهندسی مواد در دانشگاه صنعتی مالک اشتر بود. مقالات علمی متعدد وی در نشریات معتبر بین‌المللی (نظیر ScienceDirect، Ceramics International و Surface and Coatings Technology) متمرکز بر حوزه‌های زیر بود:
- پوشش‌های سد حرارتی (TBC): فناوری‌های حیاتی در ساخت توربین‌های گازی، موتورهای موشکی و تجهیزات مقاوم به حرارت‌های بسیار بالا.
- نانوکامپوزیت‌ها و متالورژی سطحی: مقاوم‌سازی سطوح فلزی در برابر سایش، پاشش پلاسمایی و نفوذ هیدروژن در آلیاژهای حساس.
۲. مدیریت دانشگاه صنعتی مالک اشتر (۱۳۸۸ – ۱۳۹۶)
در دوران مدیریت او، این دانشگاه نقشی اساسی به عنوان بازوی تحقیق و توسعه (R&D) صنایع دفاعی ایفا کرد و پروژه‌های مشترک متعددی میان مراکز تحقیقاتی سپاه و ارتش با اساتید این دانشگاه شکل گرفت.
۳. هدایت سازمان پژوهش و نوآوری‌های دفاعی (سپند)
در شهریور ۱۴۰۰، مظفری‌نیا سکان‌دار سپند شد. سازمان سپند که مسئولیت توسعه فناوری‌های بنیادین (نظیر فیزیک نوین، لیزر، پدافند پرتوی و سامانه‌های پیشرفته دفاعی) را عهده‌دار است، تحت مدیریت او تمرکز خود را بر شتاب‌بخشی به تجهیزات با کاربرد دوگانه گذاشت. این جایگاه سبب شد تا او به یکی از شناخته‌شده‌ترین اهداف نهادهای رصد امنیتی غرب تبدیل شود.
تحریم‌های بین‌المللی
فعالیت‌های مدیریتی مظفری‌نیا در صنایع تسلیحاتی ایران، او را مشمول دو دوره تحریم‌های سخت‌گیرانه کرد:
- تحریم‌های مه ۲۰۱۳ (۱۳۹۲): دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) نام او را به عنوان مدیر اجرایی مرتبط با توسعه سامانه‌های موشکی و تسلیحات پیشرفته در فهرست سیاه قرار داد.
- تحریم‌های اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴): وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا در بسته تحریمی مرتبط با فعال‌سازی مکانیسم اسنپ‌بک، رضا مظفری‌نیا را به‌طور مستقیم به اتهام نظارت بر پروژه‌های دارای کاربرد دوگانه و پتانسیل هسته‌ای در سازمان سپند تحریم کرد.
شهادت
در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶)، در جریان موج نخست حملات هوایی و موشکی آمریکا و رژیم صهیونیستی ایران و حمله به مراکز ستادی در تهران، رضا مظفری‌نیا مورد هدف قرار گرفت و به همراه جمعی از فرماندهان و پژوهشگران ارشد دفاعی به شهادت رسید.
پس از شهادت، نام او در رسانه‌های رسمی کشور با عنوان سردار دانشمند رضا مظفری‌نیا یاد شد و از خدمات او در جهت خودکفایی صنایع علمی و دفاعی تجلیل به عمل آمد.
منابع
1. پایگاه اطلاع‌رسانی دولت (dolat.ir)، احکام انتصابات وزارت دفاع و سوابق اجرایی در معاونت‌های تخصصی.
2. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) و ایسنا، گزارش‌های تودیع و معارفه در دانشگاه صنعتی مالک اشتر و معاونت‌های وزارت دفاع.
3. وزارت خزانه‌داری و وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، بیانیه‌های تحریمی E.O. 13382 (سال ۲۰۱۳) و تحریم‌های سپند (اکتبر ۲۰۲۵).
4. Google Scholar & ScienceDirect، پروفایل علمی و مقالات تخصصی مهندسی مواد دکتر رضا مظفری‌نیا.
5. پایگاه‌های خبری منطقه‌ای و بین‌المللی (Euronews، مهر و تسنیم)، گزارش‌های مربوط به رخدادهای نظامی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران.